04/07/19

OUTRO MODELO É POSIBLE

Pablo Álvarez Ramos
(Avogado)
Artigo tomado de: http://www.cronica3.com/ 

Estamos todos de noraboa. Burela, un municipio lucense de escasos 8 km. cadrados de superficie, coñecido por acubillar cuarenta nacionalidades e pola nutrida presenza da comunidade cabo-verdiana, é modelo.

Antepoño que escribo estas liñas desde a emoción e o afecto daquel que, aínda marxinalmente, se sente partícipe do modelo. Substitúo sisudas motivacións pola única de quen fala co corazón.

Nun tempo de profundos conflitos civilizacionais, do enésimo rexurdimento das vellas teimas de querer poñer cancelas ao campo, da manida escusa da procura de culpables alleos, nesa época a vila mariñá é un contra-poder, é modelo.

Vimos de saber que Edilson Sánchez Tavares, de 20 anos, chegado hai cinco á localidade lucense, é o primeiro mozo cabo-verdiano que supera o bacharelato e as probas de selectividade nos últimos 6 cursos.

Máis aló dun feito illado, a significación do suceso é xigante: reflexa a verdadeira integración que pasa irremediablemente pola formación, cualificación profesional e o crecemento socio-económico.

Unha sociedade xusta é aquela que premia a verdadeira meritocracia, a que da oportunidades a todos aqueles que teñen vontade de aproveitalas, a que gratifica o esforzo. Iso sempre vai no beneficio do conxunto.

A historia do noso protagonista ten unha dose adicional de épica: chegado tan só hai cinco anos a España, non só tivo que superar os obstáculos do desarraigo, académicos, da celeridade imposta de integración, senón que foi madurando coa súa nai mentres seu pai traballaba no seu país de orixe ou súa irmá facía o propio en Portugal. Non hai escusas para quen ten a vontade decidida de avanzar.
Pasando do concreto ao xeral, e deixando á marxe as circunstancias específicas do rapaz, o seu éxito concreta o triunfo dun modelo educativo inclusivo baseado na planificación lingüística e na diversidade cultural no marco da lusofonía.

Sabemos tamén que en datas recentes o Centro de Formación e Recursos de Burela impartirá un curso pioneiro sobre lingua e cultura de Cavo Verde, a idea cardinal do mesmo é fixar vínculos identitarios entre os mozos inmigrantes, a súa propia cultura e a cultura galega. Tamén coñecemos do galardón Mil Primaveras ao Modelo Burela impulsado polo IES Perdouro de dita localidade.

Xa temos unha metodoloxía, un modelo, e resultados obxectivos concretos: Edilson é a súa concreción. Agora só falta o recoñecemento entusiasta de toda a comunidade para darlle continuidade. Con este modelo non hai dúbida, gañamos todos.

03/06/19

O MODELO BURELA DESDE A DISTANCIA (RELATIVA)

Dolores López Caión
(Traballadora da Sanidade pública)

Coñezo o Modelo Burela, porque vivín e vivo (aínda que xa non estea habitualmente na Mariña) o Modelo Burela. O Modelo Burela -a nosa forma de vida- non debería ser nada especial, mais desgraciadamente éo e síntome moi orgullosa cada vez que podo divulgar a súa existencia.
Cando comentas o caso de Burela, a xente queda bastante abraiada, sobre todo cando dis que os nenos que chegan de fóra de Galicia se esforzan por aprender a Lingua e que os pais acollen ben a iniciativa. Non é o habitual, desafortunadamente para a nosa lingua e para nós.
En Friol, onde vivimos, dáse moito un feito inquietante e que é significativo. Cando vou cos nenos pola rúa, cando entro no supermercado, cando estamos no parque, algunha xente cambia de lingua para falar con eles. Aínda que eu me dirixo aos nenos en galego, para que o terceiro se entere de que nós o empregamos, non son capaces de darse conta. Entendo que isto pasa porque teñen totalmente interiorizado que para falar coas crianzas hai que cambiar de lingua... E isto pasa en Friol, un lugar onde case todo o mundo fala en galego, no cole está moi presente a nosa Lingua (de momento) e o medio é rural... que pasará nunha cidade?

01/04/19

CENSURA

Bernardo Penabade

Chéganos a noticia de que nun instituto de Cedeira foi censurada... unha exposición de poemas escritos polo alumnado durante un obradoiro realizado na biblioteca escolar!! A min non me estraña (porque procederes deste tipo xa teño visto moitos) e imaxino que a quen fixo a censura tampouco (porque facer iso parécelle normal). 
Hai uns días visitei un compañeiro que está de baixa por enfermidade. Contábame, con moita tristeza e algo de xenreira, que non só o ataca a doenza, senón que tamén leva meses resistindo os obstáculos que lle presentan desde os órgaos de xestión do propio centro. O colega, con trinta anos de experiencia, dicíame que tiña moitos problemas para organizar unha viaxe educativa ou para promover un simple obradoiro dentro do propio recinto escolar.
Uns días máis tarde, durante unha colaboración cunha escola doutra provincia, tamén presentaban un panorama idéntico: un conxunto de persoas con iniciativa, que se implican na dinamización dos centros escolares e na relación co ambiente que os rodea; unha maioría silenciosa; e un grupo "Gran Hermano" que centra a súa acción educativa en tarefas de fiscalización e xulgamento, para as que non fai falta moito esforzo físico nin intelectual.
O panorama ponse moi moi feo. En tempos de Inquisición sempre aparecen "persoas de orde" dispostas a tomar medidas que o propio Papa non tomaría (por aquilo do escrúpulo).
Teño a certeza de que hai moitos casos como os de Cedeira que non se coñecen publicamente e que hai moitos compañeiros e compañeiras que son ninguneados, obstaculizados e incluso "chamados a capítulo" desde o propio centro de traballo.
Vai sendo hora de tomar medidas colectivas para frear estas agresións.

07/02/19

PROPICIAMOS ENCONTRO LITERARIO-MUSICAL NO PORRIÑO

O Modelo Burela propiciou un encontro literario-musical no Porriño entre a cantora Xoana Veiga e o profesor e escritor Luís Manuel Ramilo Machado. Aínda que ambos son orixinarios de vivendas situadas a poucos centenares de metros, non se coñecían. A edición da primeira gravación musical de Xoana motivou o interese de Luís Ramilo que quixo coñecer a autora e conseguir a dedicatoria do disco.
Dado que o encontro se produciu como consecuencia das entrevistas que Xoana Veiga concedeu aos programas radiofónicos do Modelo Burela (Proxecto Neo e Grandes Vozes do Nosso Mundo), o escritor porriñés que deixou excelentes recordos na comunidade educativa do IES Perdouro tivo a xentileza de enviarnos as fotografías do encontro.

Xoana Veiga e Luís Manuel Ramilo Machado diante do Concello do Porriño, un dos edificios emblemáticos do arquitecto Antonio Ramilo. Nas mans teñen as súas respectivas obras de creación artística: Soños chuchados en apreixos furtados e Dardos



Nesta imaxe vemos a dedicatoria de Dardos que  Xoana redactou para Luís Ramilo

Máis información

Xoana
Dardos reivindicativos
Entrevista con Xoana
Soños chuchados en apreixos furtados
Fomento da lectura ao estilo Modelo Burela
Biografía de Luís Ramilo
Entrevista con Luís Ramilo

05/02/19

O MODELO BURELA NA REVISTA IRIMIA

O número 1001 da Revista Irima, editada pola Asociación de Crentes Galegos, publicou unha ampla información sobre o Modelo Burela. A capa da publicación recolle unha fotografía da equipa de realización do programa radiofónico Grandes Vozes do Nosso Mundo, na altura en que Marco Pereira estaba sendo axudado por Silvera Vicente de Oliveira e Edilson Sanches Tavares. Os titulares anuncian o contido central da publicación: Apostar pola inclusión e a igualdade. Agora máis ca nunca.

Seguidamente, a información interior ocupa cinco páxinas, a máis destacada a recollida no Editorial, un texto verdadeiramente antolóxico que focaliza a situación da atención á diversidade nos centros educativos.


03/02/19

ANA KIRO: PALABRA E MEMORIA

Oficialmente era María Dolores Casanova González (1942-2010), mais o artístico Ana Kiro eclipsouno totalmente. Comezou na música a través da comunidade galega emigrada en Barcelona. Despois coñeceu os compositores Manuel Muñiz e Xosé Luís Blanco Campaña,  interpretou "Galicia, terra meiga", vendeu millares de copias dos seus discos e -sobre todo- entrou e asentouse no corazón de galegas e galegos concentrados na terra de orixe ou repartidos por todo o mundo.
Na parte final da súa carreira artística presentou os  programas Toda unha vida e Tardes con Ana na TVG e mesmo tivo unha breve experiencia como actriz.

Na música, na televisión e no cinema, Ana Kiro tivo sempre unha ferramenta fundamental coa que se defendeu na vida: o idioma galego, a quen canta así.



En contraste con este perfil biográfico, segundo recollemos dunha páxina de internet, a súa ferramenta básica de traballo non tivo a forza suficiente para poñer de manifesto as palabras de lembranza no cemiterio de Mera, onde descansa.

Fonte: Benito Soto Troleada Galega

Ana Kiro, a xente galega que cantou, bailou, namorou e mesmo chorou de emoción coa túa música NON TE ESQUECE




15/01/19

ALICIA LAGO, PROFESORA ARXENTINA, VISITA O IES PERDOURO PARA FALAR CON ALUMNADO DE ENSINO SECUNDARIO

A profesora arxentino-galega Alicia Lago protagonizará mañá mércores, día 16 de xaneiro de 2019, unha xornada didáctica no IES Perdouro. Ás 13:00 horas participará nunha tertulia con alumnado de ESO nun acto a celebrar na biblioteca do centro educativo. Xa ás 5 da tarde, será convidada de excepción do programa radiofónico Proxecto Neo, que lle dedicará unha sesión monográfica. A profesora convidada participará nunha tertulia cos oito alumnos e alumnas que participan neste programa que é realizado e retransmitido en directo a través das ondas todos os mércores entre as 5 e as seis da tarde desde hai 248 semanas.

Alicia Lago naceu en Buenos Aires hai 61 anos, filla de pais galegos que se coñeceron alí: "Emigraron no 50 coma outras historias da emigración desde o século XIX. Eles foron os únicos das dúas familias en ir a Arxentina. O resto dos irmáns quedaron aquí. Volveron por separado só unha vez de vacacións e a coñecer a familia e morreron aínda novos alá. As cinzas están aquí na aldea de miña nai", di a súa filla.

A profesora Alicia Lago foi docente de Xeografía durante 26 anos e agora está xubilada, porque o sistema arxentino ofrece a vantaxe de se poderen retirar aos 50 anos, sempre que cumpran determinados requisitos). En 1978, rematado o Profesorado, visitou por primeira vez a terra familiar e volveu despois sempre que puido até que en 2018 se asentou "para o tempo que me quede!".
En 2008 foi a un curso de galego porque "aínda que entendía todo, non era quen de falar nin palabra". Despois superou as probas dos Celga 2 e do Celga 3. Actualmente prepara o Celga 4 na Escola de Idiomas.

Reencontro

Alicia Lago reencontrarase durante a xornada de mañá en Burela con Lorena Suárez Pazos (de Vimianzo), a súa profesora de lingua galega en Buenos Aires. A profesora Lorena Suárez ten agora destino no IES Perdouro, a onde chegou despois de de ter exercido a docencia en diversos Centros de Estudos Galegos de universidades brasileiras e arxentinas. é, ademais, graduada en Enfermaría pola Universidade da Coruña e autora do TFG titulado "O uso da lingua materna como proceso terapéutico" ( https://ruc.udc.es/dspace/handle/2183/15634)

04/12/18

MARCO PEREIRA PARTICIPA NAS III XORNADAS DE MEDIACIÓN COMUNICATIVA

Cartaz das III Xornadas de Mediación Comunicativa organizadas
polo CIFP Ánxel Casal da Coruña

Con organización das alumnas do Ciclo Superior de Mediación Comunicativa do CIFP ÁNXEL CASAL da Coruña, durante os días 3, 4 e 5 de decembro celébranse na Coruña as III Xornadas de Mediación Comunicativa "A Mediación é unha opción"
A actividades didácticas comezaron ás dez da mañá do luns, día 3, co relatorio de Lucía Lombardía sobre terapia con animais. Ao medio-día a intervención de divulgación social realizouse diante do Concello, onde se celebrou unha orixinal "Paraugada a María Pita". A xornada da tarde comezou cun obradoiro titulado "Derrubando barreiras" e inmediatamente despois, ás seis da tarde, a alumna Paula Quelle presentou un novo relator, Marco Pereira, que foi protagonista do relatorio "Universidade sen fronteiras". 

15/10/18

MARCO PEREIRA OLIVEIRA GAÑADOR DO PREMIO "ESTUDANTE GALEGUISTA"

Marco Pereira con Karina Parga durante a realización dun dos programas do Grandes Vozes


O Premio ao Estudante Galeguista ten xa gañador: o afortunado chámase Marco Samuel Pereira Oliveira. Nacido en Xove en 1993, actualmente é estudante de Ciencias da Comunicación na Universidade de Santiago de Compostela. Entre os seus méritos, a entidade promotora do certame tivo en conta o seu expediente académico no Ciclo Superior de Administración e Finanzas (que realizou no IES Perdouro durante os cursos 2015-2016 e 2016-2017) e tamén o seu labor de coordinación do programa Grandes Voces do Noso Mundo (http://grandesvozes.com/gl/), emitido en Radio Burela desde o comezo de 2016.
A entidade promotora do premio é a Assembleia Nacional Galega (ANG), unha entidade cívica independente de calquera organización política ou sindical, que ten como un dos seus obxectivos principais reforzar os vínculos entre Galiza e diáspora galega. 
O PRÉMIO "ESTUDANTE GALEGUISTA" foi convocado por vez primeira neste ano 2018 e ten como finalidade potenciar entre a mocidade o uso da língua galega, a excelencia académica e o compromiso e activismo en defensa da cultura e da sociedade galega. Conta co patrocinio de catro librarías: Cartabón (Vigo), Suévia (Corunha), Trama (Lugo) e Pedreira (Compostela).
Segundo informa a entidade organizadora, o acto de entrega do premio realizarase proximamente na cidade de Lugo.

29/05/18

VISITA DA PROFESORA LUZ ZAS, DA UNIVERSIDADE DE SANTIAGO

A profesora Luz Zas na biblioteca do IES Perdouro e no momento en que, a través de videoconferencia, se establecía comunicación con María Martínez, de Acción Magistral. Nilda Borges e Marco Pereira tamén tiveron participación moi activa no encontro.

A profesora Luz Zas coñeceu "in situ" o Modelo Burela. A visita produciuse o pasado día 25 de maio e prolongouse en xornada completa de mañá e tarde. Pouco despois das 11:00 da mañá, a profesora visitante foi recibida na biblioteca do instituto e coñeceu diversos axentes sociais implicados na iniciativa educativa impulsada desde o IES Perdouro.
Inmediatamente despois dos saúdos iniciais, a xornada foi presentada como "punto de encontro entre escola e sociedade; e como actividade de cohesión entre os diferentes niveis educativos". Un dos obxectivos centrais era propiciar o coñecemento de dúas experiencias escolares que tentan dar resposta ás demandas da sociedade actual, ambas promovidas en localidades en expansión demográfica (Arteixo e Burela) resultado da chegada de poboación tanto doutras localidades da xeografía galega como do resto do Estado ou mesmo doutros países.
A profesora da área de Lingüística xeral da USC presentou en Burela o traballo de campo que realiza en Arteixo desde 2009, nunha situación de contacto masivo de linguas (como ocorre en Burela). Unha das actuacións céntrase nun grupo de Atención á Diversidade de adolescentes en situación de exclusión social ou con risco de entrar nela. 
Dado que actualmente forma parte dun equipo de investigación dun proxecto coordinado pola doutora Gabriela Prego e financiado polo Ministerio de Economía e Competitividade (“Superdiversidade lingüística en áreas periurbanas. Análise escalar de procesos sociolingüísticos e desenvolvemento da conciencia metalingüística en aulas multilingües”), a profesora Zas Varela estaba interesada en coñecer os puntos de vista de persoas implicadas en procesos educativos que relacionan os centros escolares co seu ámbito social máis inmediato. En Burela tivo a oportunidade de escoitar as intervencións de  Nilda Borges, experta en Identidade Persoal que axuda a mulleres que padecen situacións de exclusión; de Marco Pereira, director do programa radiofónico Grandes Voces do Noso Mundo; Lucía Rivas, unha das integrantes de Proxecto Neo, o programa educativo que promove a comunicación entre persoas de culturas diferentes; e de Pablo Álvarez Ramos, o avogado que actúa como portavoz da comisión veciñal que reivindica a concesión da Medalla Castelao para Antonina Semedo, en representación da comunidade caboverdiana que cumpre agora 40 anos asentada na Mariña. 


MÁIS INFORMACIÓN






03/05/18

ADRIÁN CANOURA PRESENTOU A SÚA PRODUCIÓN CINEMATOGRÁFICA E MUSICAL NO IES PERDOURO



O cineasta Adrián Canoura retornou este xoves ás aulas do IES Perdouro e esta vez para presentar ao alumnado do bacharelato de Humanidades as súas creacións de vangarda artística nos ámbitos do cinema e a música.
No capítulo da formación, Canoura explicou a súa experiencia na Escola de Imaxe e Son da Fundación TIC e insistiu diante do alumnado na necesidade de completar a formación  básica con cursos específicos. Neste sentido, mostrouse tamén moi satisfeito da aprendizaxe que adquiriu na Escola de Ficción de Voz Audiovisual e no Máster LAV, realizado en Madrid.
Centrado na súa obra de creación, o cineasta de Burela lembrou diante do alumnado o proceso de realización do seu primeiroo traballo: Escamas, Sangue!, feito en 2014, con Breixo Llano, cando aínda era estudante na Fundación TIC. A seguir, expuxo as características de Salitre nas Veas (de 2017, ambientada no Vicedo) e de  Caerán Lóstregos do Ceo (de 2018, e baseada nos ensaios antropolóxicos de Vicente Risco), ambas presentadas nestes días pasados no festival PLAY DOC de Tui.
Antes de finalizar o coloquio, abordouse o tema da creación musical. Por un lado, Canoura evocou o Nistra Batuko Exploration (2015), que recupera imaxes da convivencia  intercultural en Burela durante os anos 90 -con imaxes de vídeo gravadas naquel momento-; e, por outro, coa presentación da música de Baiuca, o proxecto músico-adiovisual co que está colleitando moito éxito e que terá a próxima cita co público especialista no decurso do Festival de Cans.

28/04/18

GRANDES VOCES: O PROGRAMA MÁIS INTERNACIONAL DA MÚSICA GALEGA

O brasileiro Roberto Carlos e a galegas Guadi Galego e María Manuela protagonistas do primeiro programa retransmitido pola Radio Internacional Lusófona

Marco Pereira e Silvera Vicente de Oliveira protagonistas do primeiro programa retransmitido pola Rádio Internacional Lusófona

O programa musical Grandes Voces do Noso Mundo, dirixido por Marco Pereira Oliveira coa colaboración do caboverdiano Edilson Sanches Tavares e do cineasta galego Matias Nicieza, comeza unha nova etapa. Despois de 77 semanas a ser emitido desde Galiza, o 27 de abril de 2018 pasou a ser reproducido en horario de máxima audiencia (as 20:00 horas) a través da Cíber-Radio Internacional Lusófona. A entrega escollida foi a número 40.

O programa con orientación máis universalista da música en língua galega, que semanalmente reproduce doce cancións dos diferentes países en que é falado o noso idioma, conta tamén cun espazo para a conversa. O "Deixe Falar" - título tomado dunha canción da cantora mozambicana Yara da Silva-, de 15 minutos de duración, estivo nesta ocasión dedicado á cantora galega María Manuela.

06/01/18

As Moreninhas


As tres Moreninhas durante o ensaio da súa actuación no Luar acompañadas á guitarra por Xosé Ramón Gaioso

 O Nadal é, de certo, a festa máis importante na liturxia cristián. Unhas datas de recollemento, de opíparas comiolas, de familia e de reivindicación do nacemento do fillo de deus. 
Todo iso aderezado cun pico considerable do consumo doméstico que, co seu paso fugaz, deixa tras de si pesadas dixestións e o comezo da costa de xaneiro. A volta da realidade. As leis de mercado non sempre poden ser un indicador fiable, en ocasións os mellores agasallos non se poden mercar; vellos tópicos que seguen tan vixentes e actuais coma cando naceron.
Deste xeito, sen pensalo, sen pretendelo, coa espontaneidade que define os mellores momentos das nosas vidas coñecín das Moreninhas, un grupo vocal de tres integrantes. Foi na gala de Nadal organizada o día 23 de decembro en Burela pola fundación Eu Son.
Collendo prestada a expresión: as tres “pombas douradas” de Cabo Verde, foron capaces de converter a Casa de Cultura de Burela nun espazo digno do seu nome, na perfecta simbiose musical e cultural galego-cabo verdiana. Toda a gala foi un compendio de humanidade, bo gusto e compromiso por parte dos intervintes. 
Abraiado polo suceso, non ficou aí a cousa, senón que as nosas tres amigas tiveron a oportunidade de facerse ver nun escenario de maior notoriedade, o da Televisión de Galicia no programa Luar. 
Érica Gomes Mendes, Raquel Lopes Ramos e Eliane Tavares Mendes, tres rapazas cabo verdianas afincadas en Burela, as Moreninhas, foron o día 29 de decembro a Compostela ao Plató 1000, o espazo onde se emite o devandito programa. 
Pero o seu canto non é só un gusto para os ouvidos, é tamén o mellor reflexo da integración e da fusión cultural nun tempo triste no que ameaza a vella pantasma da xenofobia, o máis brillante embaixador do modelo Burela, o garante das obrigas constitucionais do dereito á cultura, á liberdade da mesma e ao seu acceso.
 Ano novo, votos renovados. Certo é que esta opinión soe ter por tema cuestións de actualidade dende unha perspectiva xurídica, é verdade que a actualidade mediática destes días anda por outros lares… 
Pero non se confundan, as nosas protagonistas son un faro, elas representan a liberdade cultural consagrada na constitución e só nese espazo poderá forxarse a igualdade ante lei fixada no art. 14 do mesmo texto.
 Que o recén inaugurado ano sexa un camiño de cultura e igualdade. Que a lei recoñeza o dereito fundamental á música e á poesía. Ventureiro 2018.

* Pablo Álvarez Ramos (Cervo, 1984) é avogado con actividade profesional na Coruña (Bufete Bellón) e Burela (AR). Está especializado en Dereito Civil Xeral, Laboral e Administrativo.
Este artigo foi orixinalmente publicado na sección "Con pólvora e magnolias" que o autor mantén semanalmente no xornal dixital Crónica3.com

03/01/18

VISITA Á TVG E ACTUACIÓN NO LUAR

Bernardo Penabade

Durante a xornada do 29 de decembro de 2017 unha expedición Modelo Burela realizou unha visita de estudo á TVG con motivo da presentación musical das Moreninhas no Luar

Facer unha intervención educativa Modelo Burela implica que se traballa dentro e fóra do recinto escolar e que se propicia unha relación directa entre o alumnado e a sociedade en que vive. Esta educación para a vida reconforta -porque lle dá pleno sentido ao traballo-, mais tamén implica moitos sacrificios (non só polo tempo e o esforzo particular, senón polo tempo e o esforzo doutras persoas a quen se pide colaboración).
Facer unha intervención educativa Modelo Burela implica motivar o alumnado para conseguir a participación, implica o contacto coas familias -non todas predispostas á colaboración-, cos diferentes órgaos educativos (directivas, claustros e consellos escolares) e implica facer a mediación con persoas e entidades alleas á comunidade educativa. Todo un risco, porque, se falla un dos axentes implicados, o proceso xa non sae ben, os obxectivos non se conseguen e xérase frustración colectiva. Por iso, cando se completa con éxito cada unha das actividades, sentimos un grande alivio e mesmo temos forzas para voltar a vista atrás e contar unha historia bonita como esta.

Esta historia bonita ten o seu comezo durante a segunda semana do mes de decembro, en pleno período de avaliacións escolares. Unha redactora do Luar pídenos colaboración para poñerse en contacto con Eliane, Érica e Raquel.
 "Encántannos! Podedes pasarnos algunha información sobre elas?".
Durante o proceso de documentación soubemos que a nosa interlocutora era Elena Mareque e descubrimos nela unha extraordinaria profesional. Grazas ás súas xestións, o que ía ser unha actuación no Luar pasou a ser unha intervención educativa en toda regra, primeiro na sede da TVG en San Marcos e despois no Plató 1000 de Montouto (en Teo).

A expedición Modelo Burela con Sebi Martínez no plató da Revista

O equipo da Revista deunos todas as facilidades para que puidésemos aprender. Uns minutos antes de entrar en antena, Sebi Martínez saudounos con grande amabilidade e accedeu a facer unha fotografía para o recordo. Despois vimos desde dentro a engranaxe do programa: as indicacións dos momentos previos, a sintonía, a presentación dos contidos e a posterior combinación de condución desde o estudio cos contactos en directo cos diferentes puntos en que estaba a actualidade informativa (Ferrol, Pontevedra, Ribeira...) e coa emisión de contidos recollidos en diferentes vídeos. Comprobamos "in situ" o traballo de realización, iluminación, manexo das cámaras e mesmo o discreto papel do persoal de relacións públicas como ponte de comunicación entre o equipo técnico do programa e as persoas que ían chegando para seren entrevistadas.
Érica, Raquel, Eliane -Moreninhas- e Marco Pereira Oliveira -director do programa radiofónico Grandes Voces do Noso Mundo- no momento en que finalizaba a visita de estudo á sede central da TVG en San Marcos
Despois da comida, era o momento de que Érica e Eliane tomasen contacto coas pedras de Compostela, a capital galega que só coñecían a través dos libros e das proxeccións audiovisuais. O paseo pola Rúa Nova desembocou primeiro nas Pratarías e despois na Praza do Obradoiro. En pleno proceso de recoñecemento da Catedral, do Palacio de Raxoi, do Hostal dos Reis Católicos e do Pazo de San Xerome, tivemos a fortuna do encontro con Miguel R. Penas, que nos presentou as persoas que o acompañaban e compartiu uns momentos con nós.
A expedición Modelo Burela na Praza do Obradoiro cunha representación do Concello de Santiago. No centro da imaxe: Miguel R. Penas (responsábel de comunicación) e María Rozas (Tenente da Alcaldía e Concelleira de Economía)

Feito o saúdo a Valle Inclán no paseo da Ferradura, chegou o momento da clásica fotografía coa catedral e a cortina de chuvia como fondo
A recepción no Plató 1000 foi inmellorable. Tomando emprestada a expresión de Séchu Sende, poderíamos dicir que foi "unha recepción Made in Elena Mareque", cun cálido saúdo, coas presentacións do equipo e cunhas explicacións que nos fixeron sentir como na casa.
Unha mostra do ambiente de alegría que se creou durante as presentacións. Elena Mareque tiña preparadas moitas sorpresas.

Fermosa casualidade: as Moreninhas tiñan o seu camerino xusto frente ao dos integrantes de El Consorcio. A ilusión e a veteranía convivían no mesmo corredor. 

As artistas familiarízanse co programa. Xosé Ramón Gaioso acolleunas con moitísimo cariño.

Grazas ás xestións de Elena Mareque, Marco Pereira (director do programa musical Grandes Voces do Noso Mundo) e as Moreninhas coñeceron e conversaron durante uns minutos con Xabier Díaz
Aínda que o ensaio acabou ás cinco da tarde -e aínda que faltaban cinco horas para que dese comezo a realización e emisión do programa-, ninguén quería abandonar aquel lugar máxico. Aprendíase vendo o resto dos ensaios, aprendíase vendo o traballo de guionistas, presentadores, relacións públicas, cámaras, persoal técnico de luz e son... Aprendíase minuto a minuto en contacto directo con todas as persoas implicadas no programa.
Tras ese período de aprendizaxe continuada, chegou o momento clave: a actuación. Superando a limitación dos nervos, Eliane elevou a voz para facer un agradecemento a Rubén Riós, Emilio Rúa e Tania Fuegho. Era de xustiza que o fixese, porque do programa Ruralizarte saíu a súa primeira formación artística.
Despois da entrevista, o vento soou e díxonos que no seu niño novo había unha pomba dourada e que afortunado sería quen puidese namorala. As Moreninhas  tomaban alento de novo e o vento volvía a susurrar acompasado coa guitarra de Gaioso, que non se vía descontento. Cando cantaba o luar ao mencer en frauta de verde olivo, a pombiña dourada xa case tiña un ar de flor recente, como recén casada; era unha sombra de sombra, un andar primeiro de río...

Mentres tanto, no plató e nas casas primeiro foi a sorpresa, despois a complicidade e finalmente o aplauso. Por que? Xustamente, porque estaban vendo algo novidoso: o resultado da interculturalidade tomado na base, ao natural.
Así, deste xeito, a intervención educativa Modelo Burela transcendeu os muros do centro escolar e a través das ondas chegou a millares de fogares galegos concentrados na nosa terra ou distribuídos polo mundo. Magnífica xornada para o director do Grandes Voces, para as tres Moreninhas e magnífico para a audiencia que puido gozar da dimensión internacional da nosa música sen ter saído da casa.
Tania Fuegho con Eliane Tavares Mendes. Mestra e discípula reencontráronse no Plato 1000 da TVG


Finalizado o programa, Xosé Ramón Gaioso despídese de Marco Pereira e das Moreninhas. As vinte horas de intervención educativa entraban xa na recta final, a do retorno á casa.