ESPECIAL RICARDO CARVALHO CALERO (PROGRAMA EXPANSIVO)

 

 O listado completo de centros participantes e todos os arquivos sonoros estám NESTA ENTRADA.

MÚSICA DA CABECEIRA

A ESTA HORA COMEÇA ESPECIAL CARVALHO CALERO Um programa de didática expansiva produzido polo IES do Milladoiro com a colaboraçom doutras trinta comunidades educativas repartidas por toda a geografia galega

MÚSICA DA CABECEIRA
	LOC: Olá, olá, olá Bem-vindas, bem-vindos a este programa Especial Ricardo Carvalho Calero. Em nome de toda a equipa que o faz possível, recibide o saúdo de Bernardo Penabade, do Instituto Perdouro; e de Matias Nicieza, aos mandos da nave em Rádio Burela.
MÚSICA da CAB.
	LOC: Nos seguintes minutos, faremos animaçom à leitura tomando como base a obra do escritor a quem dedicamos a celebraçom das Letras Galegas. Teremos ocasiom de ouvir recitados de poesia, fragmentos de artigos de jornal ou de ensaios, episódios narrativos e mesmo teatro radiado. A meta fundamental é: 1) dar voz a todas as comunidades educativas;  e 2) ter umha representaçom de todos os géneros cultivados polo escritor nascido na cidade de Ferrol.
MÚSICA CABECEIRA
	LOC: Depois desta música, começamos. E começamos pola casa, polo IES Perdouro, onde secundamos a chamada que nos chegou desde o Milladoiro, às portas de Compostela. Abrimos o programa com esta chamada à coerência, que ouvimos na voz da nossa companheira Noémy Cardoso, que nos traz a sonoridade da nossa língua com sotaque do Atlántico africano.
ÁUDIO1	NOEMI CARDOSO (ENSAIO)
	LOC: Do ensaio passamos à poesia. E de Burela viajamos à Guarda. A primeira mostra da poesia de Carvalho Calero chega-nos do Instituto da Sangrinha. MANS é o título do poema.
ÁUDIO2	POEMA 3 (1:07)
	LOC: Continuamos com recitado de poesia, desta vez com umha voz mui jovem que nos chega desde o Instituto da Ponte Pedrinha, em Santiago de Compostela: “Enviarei-che umha cançom”.
ÁUDIO3	PONTE PEDRINHA (0:26)
	LOC: Da Ponte Pedrinha compostelana, viajamos a Baio -no Concelho de Sás-, para desfolharmos a eterna margarida.
ÁUDIO4	BAIO  (0:21)
	LOC: A vida de Carvalho Calero estivo marcada pola orfandade pola via materna. Agora mesmo escuitamos o recitado dum poema em que a mãe ainda estava viva. O recitado é dunha massa coral do IES do Milhadoiro.
ÁUDIO5	POESIA MILHADOIRO 22 ( )
	LOC: Consumada a orfandade, o sentimento de madurar prematuramente e à força está presente neste poema que nos recita o galego-brasileiro Thiago da Silva, desde o Instituto Isidro Parga Pondal de CARVALHO.
ÁUDIO6	PARGA PONDAL 9 (0:21)
	LOC: Finalizamos este primeiro bloco em GINZO da LÍMIA, con outro coro de vozes que dam passo à música dos Clásicos Libres, a banda ganhadora do certame Musicando Carvalho Calero.
ÁUDIO7	GINZO 1:  (os primeiros vinte segundos)
MÚSICA 1	https://www.youtube.com/watch?v=szASCsHN19I
	LOC: Entramos agora na etapa dos estudos na Universidade de Santiago de Compostela. Recordam-no-lo desde o Instituto Pedra da Águia de Camarinhas:
ÁUDIO8	Camarinhas: 2 4
	LOC: No Seminario de Estudos Galegos, Carvalho consolidou o uso da língua galega. Ouvimo-lo em “Língua matricial” e “língua filial”. A voz é do Instituto Xelmírez 2 de Santiago.
ÁUDIO9	ENSAIO 12: (0:55)
	LOC: No mesmo Seminario de Estudos Galegos, reafirmou as ideias reintegracionistas que conhecera sendo neno em Ferrol, através do seu professor Nicolás Garcia Pereira. // Massa coral do Instituto Marco de Cambalhom de Vila de Cruzes.
ÁUDIO10	Ensaio 14: (2)
	LOC: Em resumo, como nos recordam do IES de ARÇUA, Ricardo Carvalho Calero -neofalante de Ferrol- defendia: 1) a fala e a escrita em galego; e 2) Em bom galego.
ÁUDIO11	IES de ARÇUA: 12 (1:18)
	LOC: Depois destes fragmentos de ensaio, recuperamos a poesia. Fazemo-lo com umha singular cantiga de amigo, que faz ponte entre o século XII e o final do século XX. O recitado chega do Insituto Aquis Celenis, de Caldas.
	Poesia 24 (1:52)
ÁUDIO12	LOC: Subimos de Caldas e cruzamos o país para chegarmos à localidade de partida: o Monte Castelo de Burela. Desde esse Monte, Nausica  é capaz de albiscar a Ilha de Avalon.
	BURELA (Só até 0:40)
ÁUDIO13	LOC: Talvez ali em Avalon tenhamos a fortuna de dialogar com o  infortunado Tristán, do que andam à busca no Instituto Xelmírez I.
	XELMÍREZ: 32
ÁUDIO14	LOC: Localizado Tristán, encerramos este segundo bloco de poesia em conversa com “Maria Silêncio”, a quem localizamos no Monte das Moas, na Corunha.
	POESIA 7 (1:11)
MÚSICA 2	https://www.youtube.com/watch?v=PFPOoPJzZcM
	LOC: “Maria Silêncio”. Primeiro na voz do alunado do Monte das Moas e agora mesmo na música da angolana Aline Frazão.
	LOC: Retomamos agora o cultivo da prosa. Antes de mais nada cun texto ensaístico: o prólogo da História da Literatura Galega Contemporánea. IES Nº 1 de RIBEIRA:
ÁUDIO15	PROSA NOM LIT: 1 (1:50)
	LOC: Continuamos com este outro fragmento que nos enviarom desde o Instituto do Milhadoiro.
ÁUDIO16	PROSA NL: 4 (0:54)
	LOC: Depois de nos adentrarmos na crítica literária, agora vemos umhas mostras da narrativa do próprio Carvalho Calero: “As pitas baixo a choiva”.
ÁUDIO17	NARRATIVA: (2:55)
	LOC: Agora é o momento da Gente da Barreira. Abrimos o primeiro romance da posguerra, com a leitura que nos enviarom desde o Instituto de Negreira:
ÁUDIO18	GENTE 1: 5 (0:50)
	LOC: De Negreira passamos a Noia, com a gente da Barreira como acompanhantes.
ÁUDIO19	GENTE 3: (0:40)
	A gente da Barreira viaja agora a Cacheiras.
ÁUDIO20	GENTE  11: DE 1:02 a 1:31
	LOC: Deixamos a gente da Barreira papando umhas tortilhas em Cacheiras e passamos agora a umha panorámica do Scórpio. Som as leituras dos Institutos Xelmírez 1 e Pedra da Águia.
ÁUDIOS 21 e 22	XELMIREZ 2: (1:25) PEDRA 1:  (1:29)
MÚSICA 3	MÚSICA 3: https://www.youtube.com/watch?v=FYQUa3we6Vg
	LOC: “Eu nom sei se matei”. Música de Ruxe Ruxe. Com ela viajamos a Foz, para ouvirmos un fragmento do teatro de Carvalho Calero. Começamos coa Farsa das Zocas.
ÁUDIO 23	FOZ
	LOC: E de Foz cruzamos outra vez de Leste a Oeste para chegarmos a Boiro, onde representam o Auto do Prisioneiro.
ÁUDIO 24	BOIRO
	LOC: Depois deste teatro radiofónico, recuperamos brevemente a poesia. Primeiro  indo a um parque de Ribeira, perto do Instituto Leliadoura.
ÁUDIO 25	POESIA15
	LOC: E continuamos ao ladinho do mar em Muros:
ÁUDIO 26	FONTEXERÍA: Esculca 10
	LOC: Da Ria de Muros viajamos terra adentro, mas recordamos o mar com este poema dedicado aos homens e mulheres que nele trabalham: Rebeca do Instituto de AMES.
ÁUDIO 27	AMES 35
	LOC: Já que estamos en Ames, viajamos a Compostela para passar a noite, antes dum novo dia. O convite é do Instituto Antón Fraguas, das Fontinhas.
ÁUDIO 28	POESÍA 5
	LOC: Entramos já na recta final do programa. Fazemo-lo recuperando a maneira como o professor nos falava de Rosalia de Castro, Pondal e Ramom Outeiro Pedraio e Castelao. As leituras som dos Institutos do Caraminhal, Cabana de Bergantinhos e Vilagarcía e Rianxo:
ÁUDIOS 29, 30, 31 e 32	PÓVOA: ROSALÍA: NOM 1 PROSA NOM LIT4 Castro Alobre Outeiro Pedraio NOM 2
	LOC: Chegamos ao final.
	Tras este percorrido pola obra de Ricardo Carvalho Calero, deixamos que seja ele mesmo quem viaje a Ferrol pola Ponte das Pias. O percorrido que iniciamos em Burela com voz caboverdiana finaliza no berce do escritor com esta voz que nos chega desde o Colégio Antonio Faílde de Coles, nas terras ourensás.
ÁUDIO 33	COLES
SINTONÍA DE SAÍDA
RÁFAGA

EXPOSICIÓN "PALABRA E MEMORIA DE RINLO"

Horario de visitas da exposición aberta na igrexa parroquial de Rinlo (Ribadeo). A imaxe é de Lucía Rivas.

Inspirada nunhas simples anotacións feitas segundo o método de traballo "Modelo Burela", Rosana Posada Expósito tomou a iniciativa de mostrar ao público o patrimonio documental da igrexa e o cemiterio da parroquia de Rinlo, no concello de Ribadeo.

Coincidindo cunha visita á familia, realizou a primeira tarefa: na igrexa fixo dúas fotografías (a dunha placa colocada no ano 1993 en homenaxe ao sacerdote Alfonso Pampín e a doutra que recorda a construción e a restauración dunha embarcación votiva existente no templo) e despois achegouse ao cemiterio, fixo unha visualización xeral dos epitafios e tomou media ducia de fotografías dos máis significativos.

Consciente do valor dos documentos reunidos, Rosana Posada reuniuse co cura párroco de Rinlo -José Boullosa Canda- e propúxolle facer unha exposición na igrexa, exposición que quedou axendada para o día 27 de decembro, coincidindo coa época de reencontro das familias durante as festas do Nadal.

Durante a semana, a promotora da exposición aproveitou as novas tecnoloxías (especialmente o whatsapp e o correo electrónico) e púxose en comunicación coas diferentes familias implicadas para comentarlles a idea da mostra e para pedirlles uns breves textos sobre as circunstancias en que estes foron feitos (autoría, data, acollida, etc). Simultaneamente, imprimiu as fotografías e as súas correspondentes explicacións e concertou con Matías Nicieza a gravación do acto e a realización dunha sinxela reportaxe audiovisual que deixe constancia para o futuro tanto dos materiais recollidos como das persoas implicadas e da posta en escena da iniciativa.

Finalmente, na tarde do sábado desprazouse de novo a Rinlo e fixo unha sinxela montaxe da exposición: sobre unha rede mariñeira reutilizada combinou as fotografías cos seus respectivos textos explicativos elaborados por cada unha das familias protagonistas da mostra, inaugurada durante a mañá do día seguinte en presenza do párroco e dunha nutrida representación veciñal.

Rosana Posada Expósito, a impulsora desta iniciativa de dinamización cultural levada a cabo en Rinlo, apostou por un proceso rápido e simple, ao alcance de calquera persoa que desexe facer o mesmo no seu ámbito máis inmediato. 

INFORMAÇOM COMPLEMENTAR

Información no portal O MEU POBO DE RINLO

A noticia no CRÓNICA3 e no Xornal da Mariña

A historia do San Pedro Mariñeiro ou o San Pedro Negro (La Voz de Galicia)

As visitas á exposición (Portal Galego da Língua)

CLAUSURADA A MOSTRA "DON RICARDO DE FINGOI" NO MUSEO ÁLVARO CUNQUEIRO DE MONDOÑEDO

O proxecto DON RICARDO DE FINGOI foi promovido polo Colectivo Egeria co apoio da Xunta de Galicia e a colaboración da Real Academia Galega, o Colexio Fingoi e  familia do escritor.

Participantes no acto de clausura da exposición en "foto de familia" na praza da catedral de Mondoñedo, xusto diante da Casa Museo de Álvaro Cunqueiro.

Mondoñedo (Lugo), 27 de decembro de 2020.- A exposición  Don Ricardo de Fingoi foi clausurada na Casa Museo Álvaro Cunqueiro, de Mondoñedo, coa asistencia do delegado territorial da Xunta en Lugo, Javier Arias; o escritor Xulio Xiz, en representación do colectivo organizador Egeria; a deputada autonómica Elena Candia, e o alcalde do Concello de Mondoñedo, Manuel Otero, así como de outros membros da corporación. No acto participaron os netos do homenaxeado Faustino e Margarita Cela, acompañados das súas familias, o especialista no escritor e amigo da familia Bernardo Penabade e o Presidente da Asociación do Camiño Norte, José Luis Fernández Ansedes.

A exposición forma parte do proxecto do mesmo título que comprende a web www.carballocaleroenlugo.org, o catálogo cos contidos íntegros da Mostra, e o libro CARBALLO CALERO EN LUGO-DON RICARDO DE FINGOI, no que participan unha trintena de antigos/as alumnos/as de Carballo no Colexio Fingoi de Lugo.

A mostra sobre o autor, a quen este ano se dedicou o Día das Letras Galegas, reflicte a través de 13 paneis, os quince anos de Carvalho Calero en Lugo, de 1950 a 1965, á fronte do Colexio Fingoi. Trátase dunha exposición itinerante que trala súa inauguración en Lugo, no Colexio Fingoi, o pasado 15 de  xaneiro, co obrigado descanso pola pandemia, foi visitando vinteoito cidades (Ferrol, Santiago, Ourense, Lugo...) e capitais de concello e centros educativos da provincia, nun proxecto do Colectivo Egeria, co apoio da Consellería de Cultura, Educación e Universidade.

INICIATIVA DE EDUCACIÓN SOCIAL EN RINLO

 A exposición, que tributa homenaxe ao sacerdote Alfonso Pampín e ao escritor Carvalho Calero, está aberta desde as 11.00 horas do día 27 de decembro. 

Horarios de visita da exposición. Para visitas guiadas
á exposición e ao patrimonio do templo, recoméndase
a visita concertada

Rinlo abre exposición de fotografías de placas e lápidas da igrexa e o cemiterio locais. A mostra, preparada por Rosana Posada Expósito, reúne un conxunto de imaxes de epitafios e de placas colocados na igrexa con dous motivos difentes: a restauración dunha embarcación exposta no templo e a homenaxe ao sacerdote Alfonso Pampín, que exerceu nesta parroquia de Ribadeo durante trinta e nove anos, entre 1954 e 1993.

A embarcación fora construída en 1871, por iniciativa do mariñeiro local Eleuterio Posada, e, unha vez transcorrido case século e medio, foi restaurada por iniciativa das familias de tres dos seus bisnetos (José, Cayetano e Benigno) no ano 2002. “Pola súa parte, o sacerdote -orixinario de Melide– deixou en Rinlo os beneficios dun intenso traballo de educación social orientado ao desenvolvemento económico da localidade”, remarcan os organizadores da mostra.

No transcurso da inauguración intervirán as familias que propiciaron as inscricións recollidas na exposición “e que supoñen a constatación de que o legado do sacerdote continúa con pleno vigor varias décadas despois do seu falecemento”, expoñen. A actividade, que segue a metodoloxía Modelo Burela, serve tamén como homenaxe a Ricardo Carvalho Calero, a quen se lle dedica neste ano a celebración das Letras Galegas.

Placa que lembra a construción e a restauración da embarcación rinlega

DIDÁCTICA EXPANSIVA EN HOMENAXE A RICARDO CARVALHO CALERO

Integrantes da equipa participante na Leitura Expansiva en representación do IES Perdouro. De esquerda a dereita: Anxo Díaz, Alejandro Bermúdez, Moémy Cardoso, Xoel Iglesias e Beatriz Botelho.
Anicados diante están Hugo Losada e Bernardo Penabade. Raquel Lopes Ramos e Idiana Mendes acompañábannos desde as súas casas.

 

"Amigo, sem necessidade de incentivos crematísticos" -en adaptación dun poema do propio escritor-, a leitura expansiva intercentros para divulgar a obra de Ricardo Carvalho Calero "Aos Quatro Ventos" é xa unha realidade. A idea naceu no IES do Milladoiro e o convite rapidamente circulou pola rede e comezaron os traballos nas diferentes comunidades educativas, entre elas a do IES Perdouro de Burela . Finalmente, ese traballo concretizouse no envío de arquivos audiovisuais desde estes 31 centros:

1) CPI Antonio Failde, de Coles

2) CPI AS Revoltas, de Cabana de Bergantiños

3) IES de Ames, de Bertamiráns

4) IES Antón Fraguas, de Santiago

5) IES Aquis Celenis, de Caldas

6) IES de Arzúa

7) IES Blanco Amor, de Culleredo

8) IES A Cachada, de Boiro

9) IES Cacheiras, Teo

10) IES Castro Alobre, de Vilagarcía

11) IES Cidade de Antioquía, de Xinzo

12) IES Félix Muriel, de Rianxo

13) IES Fontexería, de Muros

14) IES de Foz

15) IES Isidro Parga Pondal, de Carballo

16) IES Leliadoura, de Ribeira

17) IES Marco de Camballón, de Vila de Cruces

18) IES Maximino Romero de Lema, de Baio

19) IES do Milladoiro

20) IES Monte Castelo, de Burela

21) IES Monte das Moas, da Coruña

22) IES Número 1, de Ribeira

23) IES Pedra da Aguia, de Camariñas

24) IES Perdouro, de Burela

25) IES do Caramiñal

26) IES Pontepedriña, de Santiago 

27) IES A Sangriña, da Guarda

28) IES Virxe do Mar, de Noia

29) IES Xelmírez I, de Santiago

30) IES XElmírez II, de Santiago

31) IES Xulián Magariños, de Negreira

No programa de radio tentamos recoller unha panorámica das diferentes gravacións, procurando un resultado final que ofrecese unha visión global da obra do escritor homenaxeado. Obviamente, a audiencia debe ter en conta as limitacións técnicas provocadas polo contexto sanitario. 

Se este programa chega a ser unha porta aberta para coñecer máis en profundidade o que foi a realidade da didáctica expansiva, teremos cumprido o noso obxectivo fundamental.

CLICA AQUÍ PARA VER E ESCOITAR O REPOSITORIO COMPLETO

BEATRIZ PENEDOS, COLABORADORA DO MODELO BURELA DESDE LISBOA

O programa radiofónico Proxecto Neo entrevistou unha nova colaboradora do Modelo Burela. Chámase Beatriz Penedos (Coimbra, 1998) e é estudante de Estudos Portugueses e Lusófonos na Faculdade de Ciências Sociais da Universidade Nova de Lisboa.

Beatriz Penedos, con óptima capacidade de comunicación, integra con Marco Pereira o seu primeiro proxecto de xornalismo radiofónico no programa Grandes Vozes do Nosso Mundo, emitido por cinco emisoras: as galegas Radio Burela, Radio Fusión e Rádio Filispim; a Rádio Universitária do Minho, en Braga; e a Rádio Internacional Lusófona de São Paulo (Brasil).

NUTRIDA PRESENZA DA MARIÑA NO VÍDEO DEDICADO A CARVALHO CALERO

A AGAL fixo público o vídeo da lectura continuada do Scórpio, o derradeiro romance publicado por Ricardo Carvalho Calero (1997). No audiovisual chama a atención a nutrida presenza de participantes da Mariña, en parte debida á colaboración da intervención educativa Modelo  Burela.

O evento de lectura continuada estaba destinado a festexar as Letras Galegas de 2020 e ía decorrer no Salón Nobre de Fonseca da Universidade de Santiago de Compostela o día 30 de outubro, mais tivo que ser cancelado pelo feche perimetral da cidade. Como alternativa, a entidade organizadora decidiu convidar a comunidade lectora a participar desde a casa gravando en vídeo un fragmento da obra.

A Mariña, tan querida por Don Ricardo Carvalho e Dona María Ignacia Ramos (que pasaban unha parte do ano en Foz), está moi ben representada no listado de 99 participantes na iniciativa. A encargada de abrir as intervencións é Marga Cela Carballo, neta do escritor, asentada en Ribadeo; continúa o Reitor da USC, Antonio López, de Barreiros; seguido de Carme Cociña Cociña, de Xove, profesora no IES Monte Castelo, e de Dolores López Caión, burelá, funcionaria do sector sanitario no HULA.

Na colaboración do Modelo Burela, tras dúas horas e once minutos de gravación, as primeiras voces son as de Beatriz Botelho e Xoel Iglesias, estudantes no IES Perdouro. Inmediatamente despois é o momento de Anxo Díaz, Hugo Losada, Alejandro Bermúdez, Raquel Lopes, Idiana Mendes, Noémy Cardoso, Gerson L. Semedo e Taísa Gonçalves, estudantes de ESO e Bacharelato. Complétase a participación do Modelo Burela coas lecturas da asesora de comunicación Nilda Borges, do cineasta Matías Nicieza e de Miruca Parga (directora da revista Maruxía), Natalia Irimia (coordinadora do Equipo de Dinamización Lingüística), Neves Cando e Bernardo Penabade, docentes no IES Perdouro.

Xunto coa publicación do vídeo, a AGAL -entidade académica da que foi Presidente de Honra o profesor Carvalho Calero- enviou a cada participante un exemplar da obra, unha máscara e unha bolsa conmemorativa. A actividade contou co apoio económico da Deputación da Coruña e da Conselleria de Cultura e Educación. Colaboraron o Concello e a Universidade de Santiago de Compostela e o Parlamento de Galicia.

En representación do alumnado de ESO participaron na lectura Taísa Gonçalves e Gerson L. Semedo, que recibiron os seus obsequios de mans de Natalia Irimia (coordinadora do Equipo de Dinamización Lingüística) e da súa titora, a profesora Alba Monteagudo.

O grupo de estudantes de bacharelato recibiu de mans de Bernardo Penabade os presentes ofrecidos polo Concello de Santiago.

PROXECTO NEO ENTREVISTA A PROFESORA ANA MOREIRAS

A profesora Ana Moreiras durante unha exposición didáctica sobre o uso das novas tecnoloxías da comunicación.

Ana Moreiras estudou Físicas na USC e traballa como profesora de Tecnoloxía en Boiro, onde coorganiza un festival audiovisual de ámbito galego dirixido ao ámbito escolar (Festival Olloboi).

A súa formación en debuxo é freelance e o ámbito en que ten máis experiencia é o urbansketching, hobby co que vai enchendo cadernos nas súas viaxes. 

No ano 2017 colaborou cunha historieta no fanzine de Amnistía Internacional que editan para a Feira do Cómic Viñetas do Atlántico.

No ano 2018 foi seleccionada para un proxecto de ilustración de xacementos arqueolóxicos da Deputación de Pontevedra (aínda por publicar).

As súas ilustracións poden verse en Instagram na conta @moreiras26

OS CONTRABANDISTAS EN BURELA

 Dolores López Caión fala de Burela e a Mariña no programa "Os Contrabandistas" da Rádio Metropolitana do Porto

Funcionaria do SERGAS no Hospital Lucus Augusti (HULA), Dolores López Caión foi a protagonista da oitava entrega do programa radiofónico "Os Contrabandistas", de Christian Salles e Nilce Costa, na grella da Rádio Metropolitana do Porto.

"Burela pode parecer pequeno, mais é moi urbano. É un lugar tranquilo, onde vive moita xente de diversos lugares do mundo. Temos un problema co eucalipto. Estamos inzados".

Despois dese punto de partida, a conversa foi pasando por diversos temas: os montes comunais, a arqueoloxía, a pesca do bonito, a gastronomía, o Modelo Burela...

ARTIGO DE DOLORES LÓPEZ CAIÓN

LEITURA DO SCÓRPIO

Cantar en galego e bailar en berdiano

SARA GIL (*)

Que valor debemos darlle ao galego? Que protagonismo debe adoptar nun contexto  educativo? Cal é a maneira de acoller alguén nunha comunidade plurilingüe, como Galiza? 
Se agora mesmo saísemos á rúa formulando estas preguntas, habería tantas respostas diferentes… E de todas elas, cales serían de verdade prácticas e cales se resumirían na teoría? Que asunto! A lingua galega ruborízanos cando temos que comezar a actuar e deixar a un lado os papeis. Todos os documentos postos uns enriba doutros nunha mesa de escritorio dalgún despacho semellan esvaecerse cando a realidade nos fai tremer e se nos pon no camiño con todo o seu esplendor. 

Durante a xornada do luns 16 de novembro no marco dos XXII Encontros para a Normalizacón Lingüística, organizados polo Consello da Cultura Galega, os investigadores Belén Fernández, da Universidade da Coruña e Vicent Climent-Ferrando, da Universitat Pompeu Fabra, reflexionaron sobre a lingua e a diversidade cultural. Burela foi posta como exemplo, xa que aquí, dende a costa de Lugo, sabemos ben o que son as correntes multiculturais. Estamos contentos e orgullosos da nosa pluralidade e así o mostramos en numerosas ocasións.

E agora ben, cal é o papel do galego en todo isto? Témolo tan desaproveitado! Coas correntes migratorias na nosa terra, o galego debería representar ese lazo enorme, fermoso e ben forte que unise a abrupta costa galega coas illas de Cabo Verde. Que mellor maneira de integrar que aproveitando as vantaxes da lingua compartida! Pois xa o temos! E si, só temos que aproveitalo. E a abundante migración de América Latina?

Ben, logo entenderían que cunha lingua tan fácil de aprender e tan útil para a vida diaria no seu lugar de acollida todo pinta moito máis doado. Está claro que non temos unha chave do éxito e, se cadra, tampouco a queremos. Un modelo en que basear algo tan importante como a vida do día a día de cada persoa debe ser flexible, amable e adaptarse a todas as realidades que poidan xurdir.

Ei, ei, ei, pero… Primeiro, antes de nada, debemos querela nós! Coller a nosa lingua, abrazala, coidala, mimala, desgastala de tanto uso e volver a reparala cando haxa algún dano. Debemos desenvolvela como un lazo grandioso que pode unir territorios, que nos fai ser irmáns dos portugueses, dos caboverdianos, dos mozambicanos… De tantos millóns de persoas! E debemos xogar con ela, e rir con

ela, e rir dela, e chorar en galego, e construír soños en galego.

Nese luns das xornadas pola lingua, baixo o tema do plurilingüismo e a inmigración, sacouse a idea máis clara de todas: o plurilingüismo comeza en nós, en todos, con veciños chegados de calquera lugar do mundo… Para cantar en galego e para bailar en berdiano, para ler a Carvalho Calero mentres comemos un arroz chaufa ou para escoitar a Sés mentres cociñamos un nasi goreng. Adiante con todo! Somos moitos, estamos mesturados e podemos construír a torre máis alta peza a peza.

Imos! Hai que arrimar o ombro! Hai que facer historia.

ARQUIVO GV: Sara Gil en Compostela nunha colaboración para o Grandes Vozes. Na fotografía aparece con Carlos Blanco, Uxía Senlle, Socorro Lira e Sérgio Tannus.

(*) Sara Gil Cordido (Burela, 1996) estudou xornalismo na Universidade de Santiago de Compostela, onde tamén realizou voluntariado cultural. Alén de se ocupar da área de comunicación do Grandes Voces do Noso Mundo durante o lanzamento do programa, continúa a colaboración en tarefas de asesoramento.

Recentemente defendeu na Faculdade de Comunicación e Relacións Internacionais da Universidade Ramón Lull o traballo de Fin de Mestrado co título Historias da comunidade caboverdiana en Burela. Dos dez "graozinho di terra" á costa galega. 

BERNARDO PENABADE E O MODELO BURELA PROTAGONISTAS DUN PROGRAMA DA RÁDIO METROPOLITANA DO PORTO

 

Christian Salles e Bernardo Penabade, dous dos protagonistas

do programa radiofónico, diante da pintura mural da redeira 

que decora o restaurante A Chabola na localidade de Viveiro.

O profesor Bernardo Penabade foi entrevistado por Nilce Costa e Christian Salles no programa Os Contrabandistas da Rádio Metropolitana do Porto. Durante unha hora os contertulios conversaron sobre diversos temas sempre cun fondo musical de cancións dos Diplomáticos de Monte Alto, Guadi Galego ou Caxade.

Alén de referencias biográficas de Bernardo Penabade como o nacemento nas Grañas do Sor, os estudos de bacharelato en Ortigueira e de Filoloxía na Universidade de Santiago de Compostela, no programa tamén se fixo referencia a Ricardo Carvalho Calero, de quen o convidado se manifestou discípulo. Nos minutos finais da emisión radial a conversa centrouse na pedagoxía e nos vínculos lingüísticos entre os países de raíz galega. Christian Salles confesou ter coñecido o Modelo Burela a través da orientación de Matías Nicieza, que lle recomendou o visionado dos blogues e a audición dos programas Proxecto Neo e Grandes Vozes do Nosso Mundo nas respectivas radios á carta. 

Estudos arredor de Ricardo Carvalho Calero

HENRIQUE RABUÑAL

O volume XL dos Cadernos Ramón Piñeiro baixo a coordinación de Armando Requeixo (director dos Cadernos) e Anxo Tarrío Varela (tamén autor dunha significativa lembranza autobiográfica) recolle un feixe de Estudos arredor de Ricardo Carvalho Calero no que tivemos a honra de colaborar. Laura Caamaño Pérez ocupouse da corrección editorial e da revisión lingüística. A cuberta é obra de Xurxo Alonso.
Desde diversas perspectivas, o mundo caleriano é abordado no seu conxunto. Confírmase a centralidade e relevancia de Carvalho na historia política, cultural, literaria e académica no seu século.

A obra aparece organizada en varios apartados. En “O autor e o seu tempo” estúdase a decisiva ferrolanía de don Ricardo (Man Castro Tomé), a súa militancia nacionalista na etapa de preguerra (Justo Beramendi), os anos da guerra a través dunha correspondencia inédita que achega Claudio Rodríguez Fer, a intensa participación de Carvalho no proxecto Galaxia (María Dolores Villanueva Gesteira) e finalmente os últimos anos cando a escola de Carvalho serve de referente do Modelo Burela (Bernardo Penabade).

Na sección “Panorámicas” abórdase a figura do intelectual construtor da nosa lingua e literatura (María Pilar García Negro), do académico (Victor Fernandez Freixanes), do lingüista (Manuel González), do narrador (Mario Regueira), do poeta (Miro Villar), do dramaturgo (este é o meu traballo), do autor infantoxuvenil (Carmen Ferreira Boo), do tradutor (Xosé Manuel Dasilva) e do estudoso da literatura de tradición oral (José Luís Forneiro).Na última sección, “Escritas” figuran referencias ao voluminoso epistolario con Paco del Riego (Luís Alonso Girgado e Ánxela Lema París), a unha carta sobre Fingoi de don Ricardo a Gonzalo Fernández Puentes, á celebrada obra Scórpio (Henrique Dacosta López e Carlos Quiroga) e ao Breviario antológico de la literatura gallega contemporánea (Blanca-Ana Roig Rechou).

Estes Estudos arredor de Ricardo Carvalho Calero complementan, matizan, amplian, confirman moitos dos fíos que neste 2020 nos encamiñan a unha personalidade única no seu tempo. Unha figura cuxa pegada é fecunda para moitas xeracións de discípulos e discípulas e para quen lonxe de prexuízos, dogmatismos e sectarismos quixer abrazar o exemplo e a obra dun dos seres máis bos e xenerosos da Galiza contemporánea. Dun intelectual verdadeiramente senlleiro.

Enviaste a mensagem: Hoxe ás 19:41

XXII EDICIÓN DOS ENCONTROS PARA A NORMALIZACIÓN LINGÜÍSTICA

 

Migrantes, galegos e galegas que retornan, conveciños e conveciñas que non teñen o galego como lingua familiar ou colectivos non galegofalantes de orixe. Sobre todos eles se centra a XXII edición dos Encontros para a Normalización Lingüística que organiza o Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia (CDSG) do Consello da Cultura Galega (CCG). A cita ten como título “A integración lingüística como ferramenta de cohesión social” e desenvolverase os días 13 e 19 de novembro. Hai cen prazas e a inscrición está aberta a través do web.

O programa desta edición desenvólvese en tres sesións. Na tarde do xoves 16 de abril abordará o debate da diversidade como riqueza cultural e tentará responder ao interrogante sobre que linguas queren aprender as persoas migrantes. A mañá do venres está conformada por tres mesas que darán a coñecer as experiencias de integración do colectivo inmigrante desde o punto de vista do sistema educativo e desde o dos servizos de normalización lingüística. Ademais, nesta segunda sesión ampliarase a perspectiva para coñecer que acontece nos casos de inmigración e de acollida lingüística en Euskadi e Cataluña. A terceira e última sesión prestará especial atención ao Celga, por ser este o sistema de formación lingüística que se ofrece desde a Administración autonómica e requisito para a integración laboral das e dos migrantes.

Para falar destes asuntos estarán expertos como Belén Fernández Suárez, da Universidade da Coruña; Vicent Climent-Ferrando, da Universitat Pompeu Fabra; Valentina Formoso, do Programa de adquisición de linguas do IES do Milladoiro; Bernardo Penabade, do Modelo Burela do IES Perdouro; ou Loli Castiñeira, integrante do programa de apoio lingüístico do concello de Salceda de Caselas. Como vén sendo habitual, o programa dos encontros remata cun espectáculo, que este ano correrá a cargo de Soledad Felloza.

Máis de vinte anos falando da normalización

Os Encontros para a Normalización Lingüística son unha iniciativa do CDSG e poñen o foco cada ano en aspectos concretos relacionados co idioma. En edicións anteriores analizaron o deporte, a lingua nos máis novos, a realidade plurilingüe de España ou a divulgación científica na lingua galega, entre outros temas.

O Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia

O CDSG é un dos catro arquivos dos que dispón o Consello da Cultura Galega para a recollida, recuperación e organización sistemática de documentación relacionada co patrimonio cultural galego. O seu principal obxectivo é participar, como axente activo, no proceso de normalización do idioma galego, propiciando o intercambio e difusión dos materiais xerados neste proceso e creando foros de debate e reflexión arredor da planificación lingüística en Galicia.

Como Arquivo de Planificación Lingüística, compila a documentación relacionada coa planificación tanto do galego como doutras linguas minorizadas con situacións sociolingüísticas semellantes á nosa. Mentres que como Centro de Documentación Sociolingüística, xestiona a documentación e información que xera a planificación lingüística para que volva reverter nos diferentes axentes sociais implicados no proceso.

(Información recollida do Consello da Culura Galega)

EU, NIN TRUCO NIN TRATO

Rafa Quintía

Para min hai dous momentos no ano que son sagrados, pola seriedade e importancia do que hai en xogo e pola fonda información que nos dá sobre o que somos como pobo: o Entroido e o Día de Defuntos.

Chega o Día de Defuntos e para moitos é un día triste, para outros é un día de festa e disfraces, para min é o día do orgullo, do orgullo de saber de onde vés e grazas a quen estás aquí. Para min é o día de escenificar e ritualizar a lembranza dos meus defuntos, dos meus antepasados ou, como acertadamente din algúns paisanos sen sabelo, dos meus santospasados. É un día de dignidade persoal. Por suposto que todos os días do ano son bos para lembrar os que xa non están desta beira da vida, pero convertir esa lembranza nun rito de renovación anual é, como sempre digo, un fantástico mecanismo de reforzo e reafirmación da identidade grupal. 

Este é o día no que honro á miña avoa, á miña segunda nai, que tivo a sorte de morrer o ano pasado e poder ser enterrada como o seu deus mandaba. É o día que contemplo, cos ollos dun neno, os libros que me deixou en herdanza meu pai mentres lembro historias de mariños, viaxes e aventuras. É o día que agradezo cunha vela ao meu padriño que sempre estivese aí cando o necesitei; a data na que recordo todo o que me ensinou meu avó o Sr. Pepe sendo un exemplo de honradez, sacrificio e bondade. É ese tempo liminal onde aínda podo ver a cara do meu bisavó mentres lle pelaba as castañas ao Sol da tardiña con apenas cinco anos. É cando recordo ao meu tío avó Guillermo, filósofo adiantado ao seu tempo, dicindo “a min este mundo non me vale”, e que razón tiña. Cando me reafirmo na máxima do meu tío avó Manolo de que o traballo ben feito “é o orgullo dun obreiro”. Cando añoro aquelas festas de Noite Boa todos xuntos na casa da miña tía avoa Maruja, que en paz descanse. É un dos moitos días nos que desexaría tomar unha caña co meu amigo Angel “Papigil” ou botar unha partida ao xadrez co meu tío Pastor. 

Así que para min esta celebración non é un cachondeo comercial e banal para andar por aí, de bar en bar, vestido de zombi, bruxa ou o conde Drácula. Respecto a opción persoal de cada quen a banalizar e valeirar de sentido esta celebración tan importante para entender a alma do pobo galego. Alá cada un, pero a min non me vale. Para min esta data non é un sucedáneo cutre de festa do consumo yanki, american style. Non é, ou non debería ser, un produto comercial máis deste mundo capitalista e consumista. Para min é algo serio, importante, sagrado. Tan sagrado como a miña identidade e o meu acervo cultural como galego. Para min é o momento de acender lampadiñas de aceite para guialos a todos na súa viaxe polo Alén; de tallar calacús como me ensinou a miña avoa e polas na porta, non vai ser que veña algún que non debe vir; tempo de cocer castañas con anis que seica lle son moi saborosas aos que xa non están; de pór flores nas tumbas como xa facían os neandertais. Para min é a data sagrada do ano na que aínda podo ver, como un regueiro de candeas acesas na noite, o fío infinito que me conecta co que son e co que fomos. Así que eu non vou caer no voso truco, nin quero trato ningún. O meu trato é só con eles e elas. Que a terra lles sexa leve.