 |
| Anuncio da exposición "Os Adeuses Eternos" en Meira |
Todos estes medios de comunicación contribuíron á divulgación da iniciativa de Palabra e Memoria.
1
FASE INICIAL
(BURELA)
LA VOZ DE GALICIA-
A MARIÑA
(18/06/2009)
Palabra, arte e memoria na mostra aberta onte en Burela
sobre os epitafios en galego
(24/07/2011)
Palabra e memoria en galego nos cemiterios do Valadouro
A lingua cotiá aparece reflexada en vinte das 2.000 lápidas
(3/8/2012)
"Palabra e memoria", del Modelo Burela
(27/12/2020)
Exposición fotográfica en Rinlo sobre inscricións en placas
e lápidas da igrexa e do cemiterio
(2/11/2022)
El gallego escrito tardó 85 años en entrar en el cementerio
de Burela
EL PROGRESO
(30/07/2011)
Alba García Pico, con la colaboración de la fotógrafa María
Mon, realizó un trabajo de investigación y documentación de forma altruista
sobre el uso del gallego en los camposantos de las nueve parroquias que
conforman el concello de O Valadouro.
https://www.elprogreso.es/articulo/noticias/el-gallego-en-los-cementerios/20110730135000231551.html
(27/10/2022)
A literatura da morte
Nos camposantos de Burela hai tumbas de 70 familias con
epitafios en lingua galega, que empezaron a poñerse dende 1997
https://www.elprogreso.es/articulo/a-marina/literatura-da-morte/202210271730251611710.html
CRÓNICA3.com
(14/01/2011)
O estudo da situación lingüística no Vicedo deu como
resultado o achado de dúas obras literarias inéditas
http://www.cronica3.com/2011/01/o-estudo-da-situacion-linguistica-no-vicedo-deu-como-resultado-o-achado-de-duas-obras-literarias-ineditas/
(1/08/2012)
A mostra “Palabra e memoria” abre no Museo Histórico de
Sargadelos con fotos de Burela, O Vicedo e O Valadouro
https://www.cronica3.com/2012/08/a-mostra-palabra-e-memoria-abre-no-museo-historico-de-sargadelos-con-fotos-de-burela-o-vicedo-e-o-valadouro/
CAAMOUCO.NET
Atopados poemas inéditos de Guillermo Carballo.
O poeta caamoucano Guillermo Carballo (1905-1982) está a ser
moi valorado en O Vicedo, a súa localidade de adopción na etapa final da súa
vida. A razón non é outra que a aplicación do "Modelo Burela" para o
estudo e recuperación do galego na Mariña Luguesa por parte de mestres,
estudosos da lingua, os Encontros Pedagóxicos da Mariña e todo o movemento a
prol do galego que alí hai. Entre os resultados, fermosas historias
protagonizadas, entre outros, por Guillermo Carballo.
GALICIA HOXE.COM
(20.01.2011)
Mariñeiros de versos (ligazón)
Un estudo sobre a situación lingüística do Vicedo saca á luz
a obra inédita de dous emigrantes galegos, Guillermo Carballo e Jaime Baltar
GALICIA
CONFIDENCIAL (4/11/2016)
Os cemiterios, modelos de dinamización lingüística
Un equipo de oito persoas pon en marcha un proxecto de
dinamización lingüística sobre o patrimonio documental nos cemiterios de
Burela.
TERRA CHA XA
(3/9/2019)
Carballo Vivo celebra o 7 unha xornada de dinamización
A Asociación Carballo Vivo de Friol celebrará este sábado,
día 7 de setembro, unha xornada de dinamización na que combinará obradoiros
cunha andaina e unha visita cultural.
https://terrachaxa.com/news/carballo-vivo-celebra-o-7-unha-xornada-de-dinamizacion/8268/
2
FASE XERAL
PRAZA
(15/11/2024)
O galego avanza na súa normalización nos cemiterios: de
excepción a un uso cada vez máis frecuente
(17/01/ 2025)
O 5 por cento das inscricións funerarias xa están en galego
https://praza.gal/opinion/o-5-por-cento-das-inscricions-funerarias-xa-estan-en-galego
IRIMIA
(30/10/2024) Crónica de Manuel Regal Ledo
https://irimia.gal/irimia-vivir-e-perdurar-na-nosa-lingua/
NÓS DIARIO
(31/11/2024)
A presenza da lingua galega nos cemiterios aumenta a 20%
Antes de 1970 a lingua galega representaba 0% nas exequias
fúnebres da Galiza. Salvo casos como os de Eduardo Pondal, Leiras Pulpeiro ou o
Panteón de Galegos e Galegas Ilustres, o idioma da Galiza estaba fóra dos
tradicionais ritos arredor da morte.
https://www.nosdiario.gal/articulo/lingua/presenza-da-lingua-galega-nos-cemiterios-aumenta-20/20241031064116209718.html
DIARIO DE
PONTEVEDRA
(30/10/2024)
O Salnés registra un importante incremento del uso del
gallego en las inscripciones funerarias
Cementerios como el de San Vicente de O Grove experimentaron
un aumento exponencial desde 2020
(3/12/2024)
Cerca del 3% de las inscripciones en las tumbas de los
cementerios de Ribadumia están en gallego
Un estudio de la profesora Ana Belén Vázquez permitió
descubrir que el idioma apareció por primera vez en los camposantos del
municipio en el año 1991
https://www.diariodepontevedra.es/articulo/ribadumia/29-inscripciones/202412030047131357332.html
NEOFALANTES. GAL
(30/01/2025)
https://neofalantes.gal/descubre-neste-mapa-interactivo-como-o-galego-vai-recuperando-presenza-nos-cemiterios/
FARO DE VIGO
(22/10/2024)
Adeus á excepción? O galego avanza nas lápidas
Delegación de Arousa (2/2/25)
Palabra e memoria máis alá da vida en Ribadumia
Inaugurada a exposición para visibilizar a presencia da
lingua galega nos cemiterios do municipio
https://www.farodevigo.es/arousa/2025/02/02/palabra-memoria-mais-ala-da-113907789.html
Delegación de
Tabeirós-Terra de Montes (5/11/2024)
O idioma galego, tamén en desvantaxe trala morte
https://www.farodevigo.es/deza-tabeiros-montes/2024/11/05/o-idioma-galego-tamen-desvantaxe-111377545.html
Delegación de Ourense (17/01/25)
Viana do Bolo: A lembranza en galego dos seres queridos que
morreron
https://www.farodevigo.es/ourense/2025/01/17/lembranza-galego-seres-queridos-morreron-113455985.html
DIARIODESANTIAGO.es
(14/01/2026)
Crece o uso do galego nas lápidas e epitafios da comarca de
Santiago
LA VOZ DE GALICIA
– LUGO
(13/10/2024)
O idioma nos cemiterios de Meira: «A quen fala en galego, é
normal despedilo en galego»
https://www.lavozdegalicia.es/noticia/lugo/2024/10/12/span-langgl-idioma-cemiterios-meira-quen-fala-galego-e-normal-despedilo-galegospan/00031728752223179250965.htm
(22/7/2025)
Meira despide aos seus mortos en galego: «As funerarias
están máis implicadas e adáptanse ás familias»
LA VOZ DE
GALICIA-SANTIAGO
(3/11/2024)
Melide non usa o galego no alén: só 9 de cada 100 lápidas
están na lingua nai
Un estudo afonda no uso do idioma nos cemiterios do Castelo
e de Furelos
https://www.lavozdegalicia.es/noticia/santiago/melide/2024/11/03/span-langglmelide-non-usa-galego-alen-so-9-100-lapidas-na-lingua-naispan/0003_202411S3C8993.htm
LA VOZ DE GALICIA
– BERGANTIÑOS
(12/01/2026)
O ceense que con só once anos percorreu 32 cemiterios na
procura de lápidas en galego
https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2024/10/15/span-langgl-ceense-so-once-anos-percorreu-32-cemiterios-na-procura-lapidas-galegospan/0003_202410C15C6996.htm
LA VOZ DE GALICIA
– BERGANTIÑOS
(14/03/2026)
Laxe é o municipio da Costa da Morte no que máis se usa o
galego nas lápidas
LA VOZ DE GALICIA
(12/01/2026)
O galego renace nos cemiterios da provincia de A Coruña
Edición Bergantiños (14/03/2026)
A porcentaxe de lápidas en galego no cemiterio de Caión, a
«sorpresa» na área coruñesa
22/01/2025
O traballo de análise de lápidas en galego que iniciou un
mozo de Cee esténdese a Carnota
https://www.lavozdegalicia.es/noticia/barbanza/carnota/2025/01/22/span-langgl-traballo-analise-lapidas-galego-iniciou-mozo-cee-estendese-carnotaspan/0003_202501C22C5992.htm
LAVOZ de GALICIA –
MONFORTE
(03/01/2025)
En busca de lápidas en galego nos camposantos de Chantada
e Sober
LA VOZ DE GALICIA-
FERROL/ORTEGAL
(8/10/2024)
A primeira lápida en galego nos cemiterios de Ortigueira
data de hai pouco máis de medio século: «Non era usado para redactar epitafios»
LA VOZ DE GALICIA-
AROUSA
(7/11/2024)
Os cemiterios do Salnés teñen cada vez máis citas funerarias
en galego
https://www.lavozdegalicia.es/noticia/arousa/2024/11/03/span-langglos-cemiterios-do-salnes-tenen-vez-mais-citas-funerarias-galegospan/0003_202411A3C1991.htm
(11/05/2025)
Desenterrando o galego nos cemiterios: do clásico «Sempre
con nós» ao «Aquí estou» na tumba de Carme do Toco
LA VOZ DE GALICIA
– VALDEORRAS
(24/01/2026)
Constatan un incremento do uso do galego nos epitafios do
cemiterio da Gudiña
CADENA
SER-RADIOCORUÑA
(13/01/2025)
O misterioso abandono do galego nas lápidas dos
cemiterios coruñeses
GALICIAE
(11/11/2024)
El gallego avanza en cementerios y esquelas pero aún está
lejos del castellano
G24.gal
(12/01/2025)
No
https://www.g24.gal/-/nos-cemiterios-so-o-cinco-por-cento-das-lapidas-estan-escritas-en-galegos
cemiterios só o cinco por cento das lápidas están escritas en galego
https://www.g24.gal/-/nos-cemiterios-so-o-cinco-por-cento-das-lapidas-estan-escritas-en-galego
07/04/2025
Unha lápida datada en 1924 é a máis antiga coñecida escrita
en galego
Adiante Diario
(2/06/2025)
Costa da Morte. Documentando o uso do galego nas lápidas da
zona
LA REGIÓN
(18/01/2025)
USO DA LINGUA: Viana do Bolo, referente nas inscricións
funerarias en galego
A porcentaxe elévase ao 10% neste municipio da provincia de
Ourense fronte ao 5% de Galicia
(26/03/2025)
A estudio o galego do cemiterio de Córgomo en Vilamartín
Lucio Santalla elabora un informe para o equipo Palabra e
Memoria sobre o cemiterio de Córgomo en Vilamartín de Valdeorras
https://www.laregion.es/vilamartin-de-valdeorras/estudio-galego-do-cemiterio-corgomo_1_20250326-3463652.html
(2/05/2025)
A lápida en galego máis antiga do país emerxe no Baño
https://www.laregion.es/bande/lapida-galego-mais-antiga-do_1_20250402-3473264.html
DIARIO DE AROUSA
(30/10/2024)
Solo doce lápidas, de una muestra de 249, usan el galego en
el cementerio de San Vicente
(21/02/2025)
Solo 27 panteones de los más de 1.200 de Meis utilizan el
gallego en las lápidas
https://diariodearousa.elidealgallego.com/articulo/o-salnes/solo-27-panteones-1200-meis-utilizan-gallego-lapidas-5189469
(04/05/2025)
O uso do galego toma impulso nos cemiterios: en Meaño
rexístrase un aumento do 5%
OURENSENAREDE.COM
(9/10/2025)
O galego renace nas lápidas: o estudo “Palabra e Memoria”
chega ás Terras de Cea
https://ourensenarede.com/uso-galego-inscricions-funerarias-cea/
Xornaldecompostela.gal
(5/11/2024)
O Museo do Pobo Galego inaugura unha exposición sobre a
epigrafía funeraria en galego
GALICIA XA
(26/10/2025)
El uso del gallego en los cementerios de Galicia: entre la
recuperación y la huella del franquismo
SARRIA XA
(31/01/2026)
As parroquias de Sarria rexistran un incremento do uso da
lingua galega nas inscricións funerarias
Un estudo de Antela López Domínguez analiza os epitafios do
cemiterio municipal e dos parroquiais de Corvelle e Vilar
ACORUÑA XA
(16/04/2025)
El gallego revive nos cemiterios: crece el uso da lengua en
las inscripciones funerarias en Miño y Vilasantar
El albañil Enrique García Vázquez lleva años anotando la
lengua utilizada en las lápidas de más de 3.000 familias de 16 parroquias
EL PROGRESO
(14/04/2023)
Lembranzas en galego no cemiterio dos Vilares
(29/10/2024)
Os chairegos levan o galego ata a sepultura
Os epitafios, esquelas e misas experimentaron unha alza do
emprego da lingua, aínda que segue a ser moi minoritario
QUE PASA NA COSTA
(21/01/2025)
O galego resucita no camposanto
https://www.quepasanacosta.gal/articulo/carnota/galego-resucita-camposanto/20250121162951160744.html
(10/12/2025)
"A día de hoxe, case o 100%
das familias de Esteiro enterran ás súas persoas falecidas en galego"
Do 2000 ao 2025, as lápidas en
galego do Cemiterio de Esteiro pasaron de ser o 5% a ser o 40%, un progreso
nunca visto e que marca un fito en Galicia.
https://www.quepasanacosta.gal/articulo/muros/dia-hoxe-case-100-das-familias-esteiro-enterran-suas-persoas-falecidas-galego/20251210095447169519.html
DIARIO DE
COMPOSTELA
(15/01/2026)
Epitafios en gallego: cómo la
memoria familiar está cambiando el mapa lingüístico de los cementerios
compostelanos
O BARBANZA.gal
(21/04/2025)
Segundo un estudo da catedrática
Aurora Marco, realizado no marco da iniciativa cultural Palabra e Memoria, en
Noia e Porto do Son os epitafios en galego chegan ao 20%, unha cifra semellante
ás de Rianxo e a Terra Chá luguesa. A investigación comezou no cemiterio novo
de Noia, situado no Páramo, onde os investigadores localizaron 31 inscricións
repartidas nos panteóns de 22 familias (dun total de 228, o que representa un
9’6%).
A MARIÑA XORNAL
(30/10/2022)
Nova intervención educativa de
Modelo Burela no cemiterio parroquial sobre lápidas en galego
Na sesión, que contou coa
participación da deseñadora das lápidas, o marmorista e o coidador do recinto,
tívose un especial recordo para o párroco Ramón Marful.
https://amarinaxornal.gal/central/burela/98716-nova-intervencion-educativa-de-modelo-burela-no-cemiterio-parroquial-sobre-lapidas-en-galego/
(2/5/2023)
A Escola de Arroxo acolle a
exposición “Palabra e Memoria” en homenaxe a Fernández del Riego
A mostra da Escola de Arroxo, en
Lourenzá, é unha viaxe por diferentes cemiterios da Mariña mostrando os
epitafios en galego que existen en ditas localizacións.
(13/05/2023)
Iniciativa “Ventureira”, un
percorrido polos epitafios en galego na Mariña
A exposición “Palabra e Memoria”
na Escola de Arroxo é unha mostra de diferentes epitafios escritos en galego
durante os últimos anos. As 23 fotografías recollen unha escolma do que serían
últimas palabras dirixidas ao ser querido que morre “cunha altura literaria
marabillosa”.
https://amarinaxornal.gal/cultura/103458-proxecto-ventureira-un-percorrido-polos-epitafios-en-galego-na-marina/
CRONICA3.com
(25/05/2025)
Inauguración no complexo
RegalXunqueira da exposición “Palabra e Memoria”, mostra en imaxes do
incremento do uso do galego nas inscricións funerarias
DIARIO DE
BERGANTIÑOS
(2/6/2025)
O uso do galego nas lápidas
aumenta en Vimianzo e Santa Comba
Un estudio realizado por un
veciño de Santa Comba, Xosé Caamaño Andrade, revela un incremento do uso da
lingua galega nos rituais funerarios, especialmente na comarca xalleira nesta
primeira metade do ano 2025. Ademais de Santa Comba, hai outros concellos nos
que se nota este aumento a lingua como son Vimianzo, Negreira e A Baña.
CULTURAGALEGA.GAL
(17/04/2026)
Batallar contra o imaxinario
O Proxecto Palabra e Memoria
conseguiu identificar lápidas en galego en todos os concellos
https://culturagalega.gal/noticia.php?id=38820
AS CHAVES DA LINGUA (8/3/2026)
https://aschavesdalingua.gal/descubre-o-proxecto-palabra-e-memoria/
ZARAMPAGALEGANDO (13/11/2025)
https://zarampagalegando.blogspot.com/2025/11/palabra-e-memoria.html
RADIOFUSIÓN (19/03/2026)
https://www.radiofusion.gal/episodio/palabra-e-memoria
VÍDEOS
BURELA: https://www.youtube.com/watch?v=_5LjB-vFlPs
VICEDO: https://www.youtube.com/watch?v=8BV0AjxLMkI
ORTIGUEIRA: https://www.youtube.com/watch?v=wwNiw7pta64
RIBADUMIA: https://www.youtube.com/watch?v=VL0hkCvzytg&t=18s
(TELE SALNÉS: 4/12/2024)
XERAL: https://www.youtube.com/watch?v=NXE7qanxXNQ&t=26s
(NósTV: 1/11/2025)
Lugares por provincia (sobre 25)
