29/05/16

Adelina en Morás

A de Morás é unha das catro parroquias costeiras do municipio de Xove. Está habitada desde tan antigo que documentos do século XIV lévannos á noite dos tempos de hai 1.500 anos cos pobos de orixe xermánica a entraren polo seu porto.
No século XX, Morás foi un lugar moi relevante -primeiro pola súa factoría baleeira; despois pola instalación do complexo industrial de Alúmina-Aluminio en parte do seu territorio-  e nos nosos días está poboada por dous centenares de habitantes.
Desde a mañá do día 28 de maio de 2016, no cemiterio dese lugar está colocada en lembranza de Adelina Fernández García (1958-2016) unha plaquiña que di así:
Do mar pola orela
mireina pasar
na frente unha estrela
 no bico un cantar
Os versos que compuxo Curros Henríquez para tributar homenaxe Rosalía de Castro foron tomados pola familia de Adelina para  o mesmo: recoller manifestación de cariño. Con eses versos, o día 28 de maio de 2016 entrou o noso idioma naquel recinto en que a súa presenza estaba vetada. O idioma que naquel recinto soaba oralmente nas palabras "Pai", "Mai", "Fillo", "Filla", "Neta", "Neto", "Parentes", "Xenro", "Nora", "Sobriña", "Sobriño", "Afillada" a "Afillado" carecía de representación escrita . Mais a escrita chegou e fíxoo en memoria dunha persoa que deixou fortalecer en si os restos daquela identidade oral que recollía de toda a súa estirpe anterior. Dunha persoa que se preocupou por dignificar o herdo e por entregalo ás xeracións seguintes. Para iso traballou intensamente na AMPA do Colexio dos Castros, mentres estudaban alí os seus fillos. Para iso puxo o empeño en que nos corredores do Hospital da Costa lucise unha sinalética en consonancia coa cultura nacional da terra en que está e da xente a que dá servizo. 


No momento de ser colocada a placa, varias persoas amigas e familiares recitaron poemas de recordo a Adelina. Primeiro foi o de Rosalía e despois chegaron os de Marica Campo, para acabar cuns versos de Manuel María.
Poema de Pedinche luz prestada, poemario de Marica Campo

19/05/16

A MÚSICA: PONTE DE DIÁLOGO CULTURAL


Albano Gonçalves nasceu em Cerva, nas terras de Vila Real, e nesse mesmo lugar -e por volta da mesma altura- nasceram Alberto Pereira e Conceição Oliveira. Albano teve de sair para Lisboa com intenção de ir a uma escola especial para pessoas cegas. Alberto e Conceição também tiveram de emigrar, neste caso na procura de emprego. O seu destino foi a Marinha mindoniense, no norte da Galiza, onde em 1994 nasceu o seu filho Marco, que já padecia cegueira.
As novas tecnologias da comunicação propiciaram um feliz acaso. Marco procurou entre as redes sociais informação referente a Albano Gonçalves e deu com a sua biografia, o seu currículo e mesmo o seu perfil de usuário das tais redes. Marco descobriu mais outro vínculo a acrescentar: a música.
O produtor e locutor do programa radiofônico Grandes Vozes do Nosso Mundo pesquisou na internet e conseguiu ouvir as músicas do integrante do grupo Notas & Voltas, fundado em 1997 no seio do Grupo Desportivo do Banco de Portugal. Só depois vieram o envio de mensagens de saudação e apresentação, as primeiras respostas, o convite para a entrevista no programa radiofónico e as propostas de colaborações futuras.
Nisso estão agora: assentando as bases dessas colaborações. Por enquanto, o Decantado já chegou ao norte da Galiza e já circula de mão em mão. O resto há de vir.

 Capa do Decantado de Notas & Voltas
 Contra-capa do disco. Títulos e origem dos temas

 Texto de apresentação dos conteúdos

"Por ir de noite", tema dedicado à Galiza

OUTRAS INFORMAÇÕES



08/05/16

Marco Pereira e Patricia Beltrán: Vasos comunicantes; cultura viva

Imaxe do momento en que Inés Pardo Parra comeza a conducir
o acto literario celebrado na Libraría Nobel. Á súa esquerda: Patricia Beltrán,
Matías Nicieza e Marco Pereira


Marco Pereira e Patricia Beltrán coñecéronse por un feliz acaso. Os dous axentes culturais coincidiron no estudio de Radio Burela, con Matías Nicieza de anfitrión. Marco ía emitir o seu Grandes Voces do Noso Mundo e Patricia Beltrán estaba visualizando e comentando o audiovisual de presentación do seu primeiro libro con Matías, que foi quen se encargou da realización do mesmo.
Marco Pereira, paradigma de discreción, entrou sen facer ruído, foi consciente de que había ambiente de traballo e meteuse directamente no estudio, onde lle deu outra voltiña ás páxinas do braille antes de que chegasen as 7 da tarde, a hora de comezo do seu programa.
Como desde a sala en que se estaba facendo a montaxe e visualización do audiovisual chegaban mostras sonoras de que non había unanimidade á hora de encaixar as pezas, Marco entendeu en que estaban traballando e quixo saber máis:
-Quen é esa muller? Vai presentar un libro.
-Vai. É unha muller de San Cibrao.
-E Matías estalle preparando unha presentación audiovisual...
-Está.

A conversa non deu máis de si, porque chegou Helena e había que se centrar na entrevista a Albano Gonçalves, o músico trasmontano assentado en Lisboa, onde dirixe Notas & Voltas, a agrupación musical formada por persoal do Banco de Portugal. 
A entrevista correu ben e o conxunto do programa tamén. E Helena marchou. E Marco non quixo marchar sen antes despedirse de Matías e sen saudar e despedirse da muller de San Cibrao.

-Encantado de coñecerte, Patricia. Oxalá teñas moita sorte co libro... O audiovisual seguro que vai ficar ben lindo.

Mais antes de que Alberto Pereira o recollese, Marco verbalizou o que levaba dentro:

-Que día é o lanzamento do libro?
-O sábado da semana próxima. O día 16.
-Eu quero ir...
-Fabuloso! Patricia vai estar encantada de que vaias.


E Marco foi. E escoitou a intervención de Matías. E escoitou a lectura que dun fragmento fixo unha amiga da autora. E escoitou as palabras de Patricia e as de moitas das persoas que alí estaban e que estaban á espera das dedicatorias nos seus exemplares. E aínda máis: Marco reencontrouse cunha súa ex-profesora, que tamén tiña sido ex-profesora de Patricia e o ambiente fíxose moi familiar.

-Oes, moito me gustou o acto.
(...)
-Oxalá puidese eu ler o libro. Agora estou intrigado.

Cumprir ese desexo non era difícil. Só habería que abusar un pouco da confianza coa autora. E a autora deixou abusar da confianza e facilitoulle o libro en formato lexible polo computador de Marco. 

Deste xeito, a obra dunha axente cultural da Mariña chegou a outro axente cultural da Mariña durante a tarde do día 29 de abril e nesa mesma tarde comezou o proceso de lectura, apoiado nunha voz metálica de computador.
Nesa mesma noite tivemos as primeiras impresións:

-Amigo, estouno pasando como un anano. Hai unha cousa... Esta moza... a pregunta sobra, porque é  vida dela.
Eu xa pillei certas cousas. Esta Valentina comezou a traballar nun xeriátrico, nunha residencia de maiores, e ali atopou unha señora -unha tal Leonor; unha señora cun semblante serio; unha señora que non lle daba moita conversa (o único que fixo foi mostrarlle unhas fotografías; pouco máis lle fixo); até que as dúas comezaron a falar e Valentina comezoulle a contar a historia da súa vida.
Faloulle dos últimos anos do bacharelato. Ela sentía que non era guapa; era unha nena acomplexada, porque -claro- vía as súas amigas que tiñan éxito cos rapaces... mesmo nunha festa viviu unha situación un tanto bochornosa, porque unha amiga dábado todo cun rapaz, a outra con outro... e ela... nada! Máis tarde, en El Salvador, coñeceu un rapaz, o guitarrista da banda de Alejandro Sanz, e quedaron para cear...
Agora estou no momento en que o rapaz a convida a acompañalo durante a xira, primeiro por Guatemala e despois por México.
(...)
-Que che parece?
(...)
-Eu realmente estou "flipando".

E esas impresións reforzáronse uns minutos máis tarde:

-Estou meténdome na historia dunha maneira que é impresionante. É impresionante! Ademais é un libro que creo que se le bastante rápido. Seguramente... Vou ter outras cousas que facer... mais estoume enganchando. E non me gusta iso. A ver se non o vou acabar de ler enteiro até a madrugada!

Temos a certeza de que Patricia Beltrán entendeu perfectamente o abuso de confianza. Se non tivese sido así, na presentación da libraría Nobel ficoulle ben clariño, porque Marco Pereira situouse nun ladiño da tribuna e contou o que tiña para contar. E o público aplaudiu, porque viviu unha magnífica xornada de animación á lectura.
Vasos comunicantes. Cultura viva.

17/04/16

O cineasta Licínio de Azevedo en Burela





O cineasta Licínio de Azevedo naceu no Brasil xustamente cando o século XX cumpría a súa primeira metade. Con menos de trinta anos, viaxou para Moçambique e asentouse naquel país, onde entrou no Instituto Nacional de Cinema e desde esta institución mantivo estreito contacto cun dos grandes, o francés Jean-Luc Godard, e comezou a labrar a súa vasta produción cinematográfica.

Licínio de Azevedo retratado por Bruno Almeida para o Público

Antes destes días nada sabíamos nin da súa biografía nin do seu currículo, mais afortunadamente entrou nas nosas vidas. Porque estivo en Burela? Non exactamente. Mais a súa obra si. E a maneira en como chegou a súa obra a Burela é ben interesante. Mesmo podería dar para que Licínio de Azevedo nos fixese unha nova longametraxe. Tal vez algún día.
Silvera Vicente de Oliveira coa profesora Belén López e coa fotógrafa Lucía Rivas

A protagonista desa historia real -que podería dar para versión cinematográfica- chámase Silvera Vicente de Oliveira e naceu na Ribeira da Barca, situada na parte meridional da illa de Santiago de Cabo Verde, hai pouco máis de 17 anos, dos que a metade xa os leva con nós nun porto pesqueiro do Cantábrico galego.
A moza caboverdiana tennos contado de viva voz moitas e moi interesantes historias protagonizadas pola súa familia desde a xeración dos bisavós, mais ningunha tan impactante como a da súa viaxe de emigración ao continente europeo, con parada obrigatoria na cidade de Dakar. E agora, alén de contar oralmente, tamén nos conta por escrito, e estase facendo unha moi boa lectora. Tanto que é unha delicia comprobar diariamente como avanza, tanto na comprensión como na expresión. Unha fermosa épica.
Se xa nos encantou ver un exemplar de Mulleres caboverdianas na Mariña (a tese da antropóloga Luzia Oca) nas mans dunha destinataria ideal como Silvera é, non nos resultou nada menos chamativo que ela mesma nos recomendase a visualización de Virgem Margarida, un filme que dirixiu en 2012 Licínio de Azevedo. "Vouche pasar a ligazón para que o vexas. A min recomendoumo o meu primo e xa o vin varias veces", enfatizaba Silvera.
Afortunadamente, agora somos nós a dicir o mesmo: "aquí está a ligazón. A nós recomendóunolo Silvera e xa o vimos varias veces. Despois non digan que non fomos xenerosos. Tan pronto soubemos da fonte de coñecemento, xa a compartimos". 
E que coñecemento!
Obrigado, Licínio! Obrigado, Silvera!

11/04/16

CULTURA QUE UNE

Vídeo con reportaxe fotográfica realizado pola profesora Maria Adelaide Jordão Costa

Crónica de Marco Pereira Oliveira

A Casa Museo Manuel María acolleu no día 9 de abril de 2016 unha reunión de traballo no seo da iniciativa Cultura que Une na que participaron a Fundación Vicente Risco, a Tertúlia Araújo Correia, a Livraría Traga-Mundos de Vila Real e Ponte nas Ondas, xunto con profesores e profesoras a título individual.
Unha desas persoas a título individual fun eu, que tiven a oportunidade de visitar a Casa de Hortas -sede da Fundación Manuel María- e de asistir ao encontro.
Neste foro falouse, entre outras cousas, sobre futuros intercambios entre as escolas galegas e portuguesas dentro do eixo literario de Manuel María e Miguel Torga.
Confeso que foi un encontro moi especial no cal eu puiden partillar con outras persoas tanto galegas como da terra transmontana algúns temas diversos como a actualidade política. Tamén falamos do labor que no programa Grandes Voces do Noso Mundo realizamos Helena Valle e eu aos micros, Mónica Palacios como encargada do blogue; e aínda outras persoas colaboradoras en materia de produción.
Levo comigo un grandísimo recordo do día de hoxe e espero poder participar noutro encontro semellante porque neste tipo de encontros apréndense moito.

26/03/16

FELIZ RESULTADO DUN DOBRE ESFORZO




A integración é o resultado dun dobre esforzo: dunha comunidade por acoller e por entender os costumes de quen chega; doutra comunidade por asentar os pés na terra e por tomar a iniciativa para favorecer a convivencia.
Quen nos poden falar diso con moito coñecemento de causa son Albano González Cancio e todas e cada unha das persoas que participan na Asociación Dambara (as que participan na docencia e as que asisten aos ensaios e despois participan na banda). Entre esas persoas saben moitísimo dese dobre esforzo Álex Landim Correia e Marcelo e Doroteia Tavares Correia.

No mes de maio pasado publicábamos un escrito en que o propio Álex L. Correia nos comentaba as súas vivencias da primeira sesión de ensaio en Dambara. Agora, menos dun ano despois, as mostras dos resultados son inequívocas. O dobre esforzo mereceu a pena.

Parabéns colectivos por esa integración exemplar.

19/03/16

A MÚSICA DE M.J.Pérez


Helena e Marco tomaron a iniciativa para que coñecésemos máis en profundidade tanto a artista (M.J. Pérez) como as súas letras e as súas músicas. O resultado está recollido nesta gravación. Primeiro escoitamos o seu "Grito de guerra". Despois chegou a sonoridade do seu timbre de voz na distancia curta. Así pulsamos dez anos de traxectoria musical.

11/03/16

INNOVACIÓN EDUCATIVA DE VANGARDA EN CANIDO




A través da voz dun dos seus protagonistas, o profesor Xosé Francisco Noia, en conversa con Marco Pereira e Matías Nicieza, coñecemos unha intervención educativa exemplar que está sendo implementada no Instituto de Canido, na cidade de Ferrol. Trátase dun proxecto pedagóxico caracterizado polo fomento da aprendizaxe significada, interactuando co ambiente social máis próximo ao centro escolar. O alumnado ten unha oportunidade única para deixar a un lado os prexuízos e abrir as portas do seu interior a todo un mundo creativo de vangarda. Trátase da aplicación práctica nun dos barrios de Ferrol dun modelo de escola en valores ao estilo do que defendeu para a periferia urbana da Coruña o artista Xurxo Souto no seu libro Fumareu.
A explicación tan pedagóxica que nos fixo o profesor Noia,é o complemento ideal para os vídeos que disponibilizaron para a divulgación do GZ Música da Filial, a innovación educativa de vangarda que se nos ofrece desde Canido.
Momento final do primeirl programa (22/01/2016)
Helena, Marco e Matías estiveron acompañados por Marcelo e Doroteia Landim Tavares; 
Silvera Vicente de Oliveira; e Álex Landim Correia.


06/03/16

ZARAGALLADA



"Marco, coñecerte, saber de ti, supón para min unha alegría profunda.
Cada día demostras que os límites só poden existir en mentes rexidas por patróns de crenzas adquiridas, sen fundamento real.
Nas mentes libres como a túa, os límites están para rompelos. Polo tanto, Grazas! Grazas pola túa xenerosidade, grazas por poñer tanta orde arredor de ti.
Como mostra do meu afecto e gratitude, gustaríame dedicarche unha canción: os Cantos de Mouzo, cantada por Guadi Galego e Xavier Díaz (incluída no Hepta de Berrogüetto), dúas das grandes voces do noso mundo". (Dolores O. Rodríguez, profesora de Música no Instituto Perdouro)
Chega o novo disco da Banda Migallas. Helena e Marco non deixan pasar a oportunidade sen contribuír á súa divulgación. A conversa que manteñen con Carlos Yus é verdadeiramente magnífica. Un magnífico documento sonoro para sabermos cal é o contido do disco e para coñecermos mellor a oferta artística de Migallas.

29/02/16

O FUMAREU DE XURXO SOUTO


Chegou Xurxo Souto ao Grandes Voces do Noso Mundo e fíxose o Fumareu. O ambiente caldeouse e fervía Marco, porque quería que cantasen Helena e Xurxo; e fervía Helena, que tamén quería cantar; e fervía Matías Nicieza, porque ese momento xa lle tardaba. 
E Xurxo cantou sen que llo pedisen. E Helena cantou. E Marco non cantou, porque estaba atendendo ao Sr. Braille. Aínda así o Sr. Braille tivo o seu momento de descanso, porque Marco -sen lle dar vacacións- deixouno libre por momentos.
Un programa de premio.

25/02/16

A FACTORÍA DOS SOÑOS DE RINLO (Conversa con Ugia Pedreira)



O programa dedicado ás Grandes Voces do Noso Mundo chegou á quinta entrega. Celebrámolo con Ugia Pedreira, que nos atendeu desde Rinlo (onde está a súa factoría de soños).

17/02/16

MODELO BURELA: A PONTE MUSICAL CON CABO VERDE

 

Antonina Semedo Lopes de Barros (Santa Ana, Illa de Santiago, Cabo Verde) chegou á Mariña un 23 de xullo de 1978, no momento en que se realizaban as obras da fábrica de aluminio en San Cibrao.
Marco Pereira e Helena Valle falan demoradamente con ela. Iso no comezo da conversa. Despois chega a simbiose. Marco conduce... Antonina canta... Helena tamén canta... e o programa faise Modelo Burela.

15/02/16

A PONTE MUSICAL "MODELO BURELA"


Domingo, día 14 de febreiro. Ás oito da tarde tíñamos unha cita no Auditorio de Burela para asistir ao concerto de presentación do novo disco dobre de María do Ceo: De Portugal a Galicia, Fado. Aínda que o tempo climatolóxico era moi adverso, a artista venceu os obstáculos da natureza e o público respondeu ben.
Na interpretación dos primeiros temas pasámolo ben coa mesma María do Ceo e cos mesmos tres músicos acompañantes que xa coñecíamos desde hai anos. Mais chegou o momento de inflexión produciuse cando a artista nos presentou a versión de "Saudade". Nese momento falounos de Xavier Alcalá e de Andrés do Barro; e despois cantou deliciosamente unha versión moi mellorada. Foi impresionante! Xavier e Andrés merecían aquelas palabras cariñosas e merecían aquela paixón interpretativa.
Mais tarde, xa finalizado o concerto, a artista continuou en diálogo co público, desta vez no recibidor do auditorio. Ducias e ducias de persoas quixeron levar o disco dedicado e acompañalo dunha fotografía coa artista e esta non puxo o menor obstáculo. Atendeu pacientemente todas as solicitudes.
Xusto no final chegou o encontro especial. Modelo Burela en estado puro. A simbiose intercultural. Antonina Semedo e María do Ceo son presentadas, saúdanse e comezan a falar. Unha entrega mostras da súa música á outra diante dun nutrido grupo de xente contempla que entre elas hai moi boa comunicación. É a cultura viva. O concerto como fonte de creatividade para o mañá.

A conversa cálida entre Antonina e María do Ceo concitaba interese entre as persoas que as queremos a ambas. A Anxo Rubiños líaselle na cara que estaba moi contento, que era un feliz anfitrión; o mesmo Matías Nicieza; o profesor Ramón Reimunde e María Xosé Figueira, que seguiran o concerto desde a primeira fila; a artista emerxente Helena Valle; e incluso Dona Genucha García, que noutra ocasión tal vez teña oportunidade de cantar en vivo e en directo un dos moitos romances que sabe.



08/02/16

GRANDES VOCES DO NOSO MUNDO: Miro Casabella


Terceira entrega do programa de Marco Pereira Oliveira e Helena Valle, desta vez en conversa con Miro Casabella. A través das palabras do cantautor do Valadouro coñecemos os seus comezos na música durante o curso 1966-67 -con Pi de la Serra, María del Mar Bonet e Lluís Llach, entre outros- mentres estudaba Arquitectura Técnica en Barcelona; e coñecemos tamén as impresións do célebre concerto de Voces Ceives no Cine Capitol en Santiago de Compostela.
Por iniciativa de Marco e Helena, Miro comentounos as súas vivencias de dous concertos moi especiais, en Nigrán e Ortigueira, con Luar na Lubre, para acompañar as voces de Rosa Cedrón e Sara Vidal.
Especialmente interesante é a resposta de Miro Casabella á petición de que fixese recomendacións musicais.